Vitiligo nedir?

Derinin doğal rengini belirleyen temel pigment melanindir. Melanin, melanosit adı verilen özel hücreler tarafından üretilir.

Vitiligoda bağışıklık sistemiyle ilişkili süreçler sonucunda melanositler hasarlanır veya kaybolur. Bu durum, deride normal rengini yitirmiş beyaz alanların oluşmasına yol açar.

Vitiligo genellikle ağrılı değildir. Çoğu hastada beyaz lekeler dışında belirgin bir deri yakınması bulunmaz. Bununla birlikte aktif dönemlerde bazı lezyonların kenarında kızarıklık veya hafif kaşıntı görülebilir.

Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir. Bazı lekeler uzun yıllar aynı büyüklükte kalırken bazı hastalarda yeni lekeler gelişebilir.

Vitiligo her yaşta ve bütün deri tonlarında görülebilir.

Toplumdaki yaygınlığı, kullanılan tanı yöntemlerine ve araştırılan nüfusa göre değişmekle birlikte yaklaşık %0,5–2 aralığında bildirilmektedir.

Hastalık kadınları ve erkekleri etkileyebilir. Çocuklukta başlayabileceği gibi erişkin yaşta da ilk kez ortaya çıkabilir. Hastaların önemli bir bölümünde başlangıç 20 yaşından öncedir.

Ailede vitiligo bulunması hastalık riskini artırabilir; ancak vitiligolu kişilerin büyük bölümünün çocuklarında mutlaka vitiligo gelişmez.

Vitiligo tek bir genle doğrudan aktarılan basit bir kalıtsal hastalık değildir. Genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi ve çevresel faktörler birlikte rol oynar.

Hayır. Vitiligo kesinlikle bulaşıcı değildir.

Tokalaşmak, sarılmak, aynı havuzu kullanmak, ortak eşyalara dokunmak veya yakın temas yoluyla başka bir kişiye geçmez.

Vitiligo bir bakteri, virüs veya mantar enfeksiyonu değildir. Bu nedenle mantar ilaçları veya antibiyotiklerle tedavi edilmez.

Vitiligolu bir kişiyle temas etmekten kaçınmayı gerektiren tıbbi bir neden bulunmamaktadır.

Vitiligonun bütün hastalarda geçerli tek bir nedeni belirlenmiş değildir. Ancak günümüzde hastalığın gelişiminde otoimmün mekanizmaların önemli rol oynadığı bilinmektedir.

Bağışıklık sisteminin özellikle bazı T hücreleri, melanositleri hedef alarak pigment kaybına neden olabilir.

Genetik yatkınlık, hücresel stres ve çevresel faktörler de bu sürece katkıda bulunabilir.

Vitiligo yalnızca melanositlerin melanin üretiminin geçici olarak durması değildir. Özellikle belirgin beyaz lekelerde pigment üreten hücrelerin kaybı söz konusudur.

Tedaviyle yeniden renk oluşması, genellikle lezyonun kenarlarında veya kıl foliküllerinde kalan pigment hücrelerinin etkinleşmesiyle gerçekleşir.

Bazı kişiler vitiligo başlangıcını veya hastalığın ilerlemesini yoğun stres dönemleriyle ilişkilendirebilir.

Stresin bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Ancak stresin tek başına vitiligoya neden olduğu kesin olarak gösterilmiş değildir.

Vitiligonun yalnızca psikolojik nedenlerle ortaya çıktığını düşünmek doğru olmaz.

Bununla birlikte hastalığın görünür bölgelerde bulunması, bazı kişilerde stres ve yaşam kalitesinde azalmaya yol açabilir. Gerektiğinde psikolojik destek, dermatolojik tedavinin yanında değerlendirilebilir.

Vitiligo genellikle deriyi etkileyen bir hastalıktır ve hastaların büyük bölümünde genel sağlık durumu iyidir.

Ancak hastalığın otoimmün yapısı nedeniyle bazı başka otoimmün hastalıklarla birliktelik görülebilir.

Özellikle otoimmün tiroit hastalıkları vitiligolu kişilerde genel topluma göre daha sık görülmektedir. Hashimoto tiroiditi ve Graves hastalığı bu gruptadır.

Ayrıca daha seyrek olarak alopesi areata, tip 1 diyabet ve bazı diğer otoimmün hastalıklar eşlik edebilir.

Bu durum, vitiligolu herkeste mutlaka iç organ hastalığı bulunduğu anlamına gelmez. Ancak tanı sırasında kişisel ve ailesel hastalık öyküsünün değerlendirilmesi önemlidir.

Vitiligo ile otoimmün tiroit hastalıkları arasında ilişki bulunduğu için tiroit değerlendirmesi önemlidir.

Britanya Dermatologlar Derneğinin kılavuzu, vitiligolu kişilerde tiroit fonksiyonlarının ve tiroit otoantikorlarının taranmasını önermektedir.

Hangi testlerin yapılacağı ve daha sonra tekrar gerekip gerekmediği kişinin yaşına, belirtilerine, aile öyküsüne ve klinik bulgularına göre planlanmalıdır.

Yorgunluk, çarpıntı, açıklanamayan kilo değişikliği, kabızlık veya soğuğa tahammülsüzlük gibi yakınmalar varsa tiroit hastalığı açısından değerlendirme ayrıca önem kazanır.

Vitiligo tanısı, her hastaya kapsamlı ve rastgele otoimmün hastalık taraması yapılmasını gerektirmez. İncelemeler klinik değerlendirmeyle ilişkilendirilmelidir.

Vitiligonun en belirgin belirtisi, deride normal rengini kaybetmiş beyaz lekelerin oluşmasıdır.

Lekeler genellikle belirgin sınırlıdır ve yüzeyleri normal deri gibi düzdür.

Vitiligoda tipik olarak kepeklenme, kabuklanma veya deri kalınlaşması bulunmaz.

Beyaz alanlar küçük başlayıp genişleyebilir. Bazı lezyonların çevresinde daha açık renkli bir geçiş alanı bulunabilir.

Vitiligo şu belirtilerle ortaya çıkabilir:

Deride süt beyazı veya belirgin açık renkli lekeler.

El, yüz, dudak çevresi ve genital bölgede pigment kaybı.

Vücudun iki tarafında benzer dağılım gösteren beyaz alanlar.

Etkilenen bölgelerde kıl veya saç renginin beyazlaşması.

Zaman içerisinde yeni lekeler gelişmesi veya mevcut lekelerin genişlemesi.

Yeni gelişen her beyaz leke vitiligo değildir. Tanının dermatolojik muayeneyle doğrulanması önemlidir.

Vitiligo vücudun herhangi bir bölgesinde gelişebilir.

Yüz, göz ve ağız çevresi, eller, parmaklar, el bilekleri, dirsekler, dizler, ayaklar ve genital bölge sık etkilenen alanlardır.

Sürtünmeye veya tekrarlayan küçük travmalara maruz kalan bölgelerde de yeni lezyonlar oluşabilir.

Saçlı deri etkilenirse o bölgedeki saçların bir kısmı beyazlaşabilir. Kaş, kirpik ve vücut kıllarında da benzer değişiklikler görülebilir.

Vitiligo, lezyonların dağılımına göre farklı türlere ayrılır.

Nonsegmental vitiligo

En yaygın vitiligo türüdür.

Beyaz lekeler vücudun iki tarafında ortaya çıkabilir ve sıklıkla simetrik dağılım gösterir.

Yüz, eller, ayaklar ve gövde etkilenebilir. Hastalık zaman zaman ilerleyebilir veya uzun süre sabit kalabilir.

Nonsegmental vitiligo kendi içerisinde yaygın, akrofasiyal ve diğer klinik görünümlere ayrılabilir.

Segmental vitiligo

Segmental vitiligo genellikle vücudun bir tarafında, sınırlı bir alan boyunca gelişir.

Çoğunlukla çocukluk veya genç yaşlarda başlar. Başlangıçta daha hızlı ilerleyebilir ancak daha sonra uzun süre sabit kalabilir.

Lezyon içindeki kıllarda beyazlaşma görülebilir.

Segmental ve nonsegmental vitiligonun seyri ile tedavi seçenekleri farklılaşabildiğinden bu ayrım önemlidir.

Vitiligonun seyri önceden kesin olarak tahmin edilemez.

Bazı hastalarda yalnızca birkaç küçük leke oluşur ve uzun süre değişiklik görülmez. Bazılarında ise yeni lekeler gelişebilir veya mevcut alanlar genişleyebilir.

Küçük, nokta şeklinde yeni beyaz lekeler, lezyonların kenarında farklı pigment tonları ve deri travması sonrasında yeni alanların oluşması hastalığın aktif olduğunu düşündürebilir.

Aktif vitiligoda tedavinin hedeflerinden biri, pigment kaybının ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmaktır.

Bazı vitiligo hastalarında deri hasarı sonrasında o bölgede yeni beyaz lekeler gelişebilir. Bu durum Koebner fenomeni olarak adlandırılır.

Kesikler, sıyrıklar, yanıklar, yoğun sürtünme ve bazı kozmetik işlemler tetikleyici olabilir.

Bu nedenle özellikle aktif vitiligoda deriyi gereksiz yere tahriş eden işlemlerden kaçınmak önemlidir.

Ancak her deri yaralanması mutlaka yeni vitiligo lekesi oluşturmaz.

Vitiligo tanısı çoğu zaman dermatolojik muayeneyle konulur.

Dermatolog, lekelerin görünümünü, dağılımını ve ne zamandır bulunduğunu değerlendirir. Hastalığın ilerleme hızı, aile öyküsü ve eşlik eden hastalıklar da sorgulanır.

Gerekli durumlarda Wood lambası kullanılır. Bu özel ışık altında pigment kaybı olan alanlar daha belirgin görünür.

Dermatoskopi de lezyon sınırlarını ve hastalığın aktivitesini değerlendirmede yardımcı olabilir.

Tanının belirsiz olduğu nadir durumlarda deri biyopsisi gerekebilir.

Deride beyaz veya açık renkli lekeler yalnızca vitiligoda görülmez.

Özellikle tinea versikolor, pityriasis alba, inflamasyon sonrası pigment kaybı ve bazı doğumsal pigment farklılıkları vitiligoyla karışabilir.

Tinea versikolorda genellikle gövde ve sırtta açık veya koyu renkli lekeler bulunur. Lekelerin üzerinde ince kepeklenme görülebilir.

Vitiligoda ise lekeler çoğunlukla daha belirgin beyaz renktedir ve tipik olarak kepeklenme bulunmaz.

Bununla birlikte yalnızca görünümle her zaman kesin ayrım yapılamaz. Gerekli durumlarda Wood lambası ve mantar incelemesi gibi yöntemler kullanılabilir.

Vitiligoda her hastada kesin ve kalıcı iyileşme sağlayan bir tedavi henüz bulunmamaktadır.

Bununla birlikte günümüzde hastalığın ilerlemesini kontrol altına alabilen ve deride yeniden renk oluşmasını sağlayabilen tedaviler vardır.

Bazı hastalarda belirgin pigment kazanımı elde edilirken bazılarında yanıt sınırlı kalabilir.

Yüz ve boyun bölgeleri genellikle tedaviye daha iyi yanıt verir. Parmak uçları, el ve ayakların uç kısımları ile kılların beyazlaştığı alanlarda pigmentin geri kazanılması daha zor olabilir.

Tedavi yanıtı yavaş geliştiği için düzenli takip ve gerçekçi beklentiler önemlidir.

Tedavi planı oluşturulurken vitiligonun türü, aktif olup olmadığı, vücudun ne kadarını etkilediği ve lezyonların hangi bölgelerde bulunduğu değerlendirilir.

Yaş, gebelik durumu, eşlik eden hastalıklar ve kişinin tedavi tercihleri de önemlidir.

Bazı hastalarda yalnızca belirli bölgelere uygulanan krem tedavileri yeterli olabilir. Daha yaygın vitiligoda fototerapi değerlendirilebilir.

Hızla ilerleyen hastalıkta ilerlemeyi kontrol altına almaya yönelik farklı yaklaşımlar gerekebilir.

Tedavi istemeyen kişilerde de güneşten korunma ve gerektiğinde dermatolojik takip önemlidir.

Topikal kortikosteroidler, özellikle sınırlı vitiligo lezyonlarında kullanılan temel tedavi seçenekleri arasındadır.

Bu ilaçlar lokal bağışıklık yanıtını baskılayarak pigment kaybının kontrolüne ve bazı hastalarda yeniden pigment oluşumuna yardımcı olabilir.

Ancak uzun süreli veya uygunsuz kullanım deride incelme, kılcal damar belirginleşmesi ve diğer yan etkilere neden olabilir.

Özellikle yüz, göz çevresi ve deri kıvrımlarında kortizon seçimi ve uygulama süresi dikkatle belirlenmelidir.

Kortizonlu kremler vitiligoda hekim önerisiyle ve kontrollü biçimde kullanılmalıdır.

Takrolimus ve pimekrolimus, topikal kalsinörin inhibitörleri olarak adlandırılan ilaçlardır.

Özellikle yüz ve boyun gibi bölgelerde vitiligo tedavisinde değerlendirilebilirler.

Kortizonlu kremlerden farklı olarak deri incelmesine neden olmamaları önemli bir özelliktir.

Uygulama bölgesinde geçici yanma veya batma görülebilir.

Bu ilaçların vitiligo için kullanımının ruhsat durumu ülkeye ve preparata göre değişebilir. Bu nedenle tedavi dermatolog tarafından planlanmalıdır.

Ruxolitinib %1,5 krem, vitiligo tedavisinde geliştirilen hedefe yönelik ilaçlardan biridir.

JAK1 ve JAK2 adlı enzimleri baskılayarak melanositlere yönelik bağışıklık yanıtında rol oynayan sinyal yollarını etkiler.

ABD'de 12 yaş ve üzerindeki nonsegmental vitiligo hastalarında kullanım için onaylanmıştır.

Avrupa Birliği'ndeki vitiligo endikasyonu ise yüz tutulumu bulunan, 12 yaş ve üzerindeki nonsegmental vitiligo hastalarını kapsamaktadır. Vitiligo için uygulama alanı aynı anda vücut yüzeyinin %10'unu aşmamalıdır.

İki faz 3 klinik çalışmada, 24 haftalık tedavi sonunda ruxolitinib kullanan hastaların yaklaşık %30'unda yüz pigment kaybında başlangıca göre en az %75 iyileşme sağlanmıştır. Kontrol gruplarında bu oran yaklaşık %7–11 olmuştur.

Bu sonuçlar ilacın bazı hastalarda belirgin yarar sağlayabildiğini gösterir; ancak her hastada aynı derecede pigment kazanımı oluşmaz.

Uygulama yerinde akne ve kaşıntı görülebilir. İlacın diğer güvenlik uyarıları ve kişinin eşlik eden hastalıkları da değerlendirilmelidir.

Önemli: ABD ve Avrupa Birliği'ndeki onaylar, ürünün Türkiye'de aynı endikasyonla ruhsatlı, erişilebilir veya geri ödeme kapsamında olduğunu göstermez. Türkiye'deki güncel durum ayrıca doğrulanmalıdır.

Fototerapi, belirli dalga boylarındaki ultraviyole ışınlarının kontrollü biçimde deriye uygulanmasıdır.

Vitiligoda en sık kullanılan yöntemlerden biri dar bant UVB (NB-UVB) tedavisidir.

Bu yöntem, yaygın vitiligoda veya yalnızca krem tedavileriyle yeterli yanıt alınamayan bazı hastalarda değerlendirilebilir.

Fototerapi melanositlerin yeniden etkinleşmesini destekleyerek pigment oluşumuna katkıda bulunabilir.

Tedavi genellikle haftada birkaç seans şeklinde planlanır ve sonuçların değerlendirilmesi aylar sürebilir.

Uygulama dozu kişinin deri tipine, tedavi yanıtına ve gelişen yan etkilere göre ayarlanır.

Fototerapi, kontrolsüz biçimde güneşlenmek veya solaryuma girmekle aynı şey değildir. Mutlaka uygun cihazlarla, belirlenmiş dozlarda ve dermatolojik gözetim altında uygulanmalıdır.

308 nm excimer lazer, özellikle sınırlı vitiligo alanlarına yönelik değerlendirilebilen hedefli bir ışık tedavisidir.

Geniş deri yüzeyleri yerine belirli lezyonların tedavi edilmesine olanak sağlar.

Yüz ve boyun gibi bölgelerde bazı hastalarda pigment kazanımı elde edilebilir.

Ancak sonuçlar lezyonun yerine, hastalığın süresine ve kişinin tedavi yanıtına göre değişir.

Excimer lazerin bütün hastalarda kalıcı iyileşme sağlayacağı söylenemez. Fototerapi veya diğer tedavilerle karşılaştırma, hastanın özelliklerine göre yapılmalıdır.

Kısa süre içerisinde çok sayıda yeni leke gelişmesi veya mevcut lekelerin hızla genişlemesi aktif hastalığı düşündürür.

Bu durumda yalnızca pigmenti geri kazandırmak değil, yeni pigment kaybını durdurmak da hedeflenir.

Seçilmiş hastalarda dermatolog tarafından kısa süreli veya aralıklı sistemik kortikosteroid protokolleri değerlendirilebilir.

Ancak bu ilaçların kan şekeri yükselmesi, tansiyon değişikliği, enfeksiyon riski ve diğer önemli yan etkileri vardır.

Sistemik kortikosteroidler bütün vitiligo hastalarında rutin olarak kullanılmaz ve kişinin kendi kararıyla başlanmamalıdır.

Evet. Cerrahi yöntemler, özellikle uzun süredir stabil olan ve uygun medikal tedavilere yeterli yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Sağlam pigmentli deriden alınan doku veya melanosit içeren hücreler, pigment kaybı olan bölgeye nakledilebilir.

Ancak her vitiligo hastası bu yöntemler için uygun değildir.

Son dönemde yeni lekeler gelişen veya mevcut lekeleri büyüyen aktif vitiligoda cerrahi genellikle önerilmez.

Ayrıca cerrahi işlemler pigment düzensizliği, iz ve yetersiz yanıt gibi riskler taşıyabilir.

Deri veya hücre nakli, vitiligoda bütün hastalar için kesin sonuç sağlayan bir tedavi değildir. Uygun hasta seçimi ve hastalığın stabil olması önemlidir.

Depigmentasyon, çok yaygın vitiligoda kalan normal pigmentli alanların rengini azaltarak daha homojen bir deri görünümü elde etmeyi amaçlayan özel bir tedavidir.

Yalnızca seçilmiş hastalarda değerlendirilir.

Monobenzon gibi maddeler bu amaçla kullanılabilir. Ancak işlem uzun sürebilir ve elde edilen pigment kaybı çoğunlukla kalıcıdır.

Bu nedenle depigmentasyon, sınırlı vitiligoda rutin uygulanan bir tedavi değildir.

Karar öncesinde kalıcı renk kaybının sonuçları, güneşe duyarlılık ve kişinin uzun dönem beklentileri ayrıntılı biçimde görüşülmelidir.

Vitiligo bulunan deri alanlarında melanin azaldığı veya kaybolduğu için bu bölgeler güneş yanığına daha yatkındır.

Güneş yanığı bazı hastalarda Koebner fenomeni aracılığıyla yeni vitiligo alanlarını da tetikleyebilir.

Güneşten korunmada geniş spektrumlu, suya dayanıklı ve en az SPF 30 koruma sağlayan ürünler kullanılmalıdır. Yüksek koruma gerektiren durumlarda SPF 50+ tercih edilebilir.

Güneş koruyucu dışarı çıkmadan önce uygulanmalı, açık havada yaklaşık iki saatte bir ve yüzme veya yoğun terleme sonrasında yenilenmelidir.

Koruyucu giysiler, geniş kenarlı şapka ve gölgede bulunmak da önemlidir.

Solaryum, vitiligo tedavisinde kullanılan tıbbi fototerapinin alternatifi değildir.

Evet. Vitiligo lekelerinin görünümünü azaltmak isteyen kişiler için kozmetik kamuflaj ürünleri kullanılabilir.

Suya dayanıklı kapatıcılar, özel makyaj ürünleri ve bazı renk verici ürünler seçenekler arasındadır.

Dihidroksiaseton içeren güneşsiz bronzlaştırıcılar da belirli kişilerde renk farkını azaltabilir.

Ancak kamuflaj ürünleri pigment hücrelerini geri kazandırmaz; yalnızca görünümü geçici olarak değiştirir.

Kamuflaj kullanmak veya kullanmamak kişinin tercihidir. Vitiligo tedavisinin zorunlu bir parçası değildir.

Vitiligoyu kesin olarak iyileştirdiği gösterilmiş özel bir diyet bulunmamaktadır.

Gluten, süt ürünleri veya belirli besinlerin bütün vitiligo hastalarında yasaklanmasını gerektiren yeterli bilimsel kanıt yoktur.

Bazı vitaminler, mineraller ve antioksidanların vitiligo tedavisindeki rolü araştırılmaktadır. Ancak bunların standart tedavilerin yerine kullanılmasını destekleyen güçlü kanıtlar bulunmamaktadır.

Belirli bir vitamin veya mineral eksikliği varsa uygun şekilde tedavi edilebilir.

Yalnızca vitiligo tanısı nedeniyle yüksek doz vitamin, bitkisel karışım veya içeriği belirsiz takviyeler kullanılmamalıdır.

Bir ürünün bitkisel veya doğal olarak tanıtılması, etkili ve güvenli olduğunu göstermez.

Bazı bitkisel karışımlar deri tahrişine, alerjik reaksiyonlara veya güneşle birlikte gelişen ciddi yanıklara neden olabilir.

Özellikle içeriği açıklanmayan, ruhsat durumu belirsiz ve kesin iyileşme vaat eden ürünlere karşı dikkatli olunmalıdır.

Tedavi amacıyla kullanılacak her ürünün içeriği ve güvenliği dermatologla değerlendirilmelidir.

Vitiligo, kişinin sosyal yaşamını ve kendisini nasıl hissettiğini etkileyebilir.

Özellikle yüz ve eller gibi görünür bölgelerdeki pigment kaybı bazı kişilerde sosyal kaygıya veya yaşam kalitesinde azalmaya yol açabilir.

Ancak vitiligolu herkes aynı şekilde etkilenmez. Bazı kişiler tedavi istemez ve mevcut görünümüyle yaşamaktan memnundur.

Dermatolojik değerlendirmede kişinin kendi tercihleri ve beklentileri dikkate alınmalıdır.

Gerektiğinde psikolojik destek sağlanması, hastalığın yalnızca deri üzerindeki etkilerinin değil, yaşam kalitesiyle ilişkili yönlerinin de ele alınmasına yardımcı olabilir.

Vitiligo tedavisinde pigmentin geri gelmesi genellikle yavaş gerçekleşir.

Topikal ilaçlarda ve fototerapide yanıtın değerlendirilmesi çoğu zaman birkaç ay sürer.

Tedavi yanıtı yüz ve boyunda daha erken veya daha belirgin olabilirken el ve ayak uçlarında daha sınırlı kalabilir.

Bazı hastalarda pigment geri geldikten sonra sonucun korunması için idame tedavisi gerekebilir.

Bu nedenle tedavinin ne kadar süreceği, hangi aralıklarla kontrol yapılacağı ve ne zaman değişiklik düşünüleceği kişiye göre belirlenmelidir.

Sonuç

Vitiligo, melanosit kaybına bağlı beyaz lekelerle seyreden, bulaşıcı olmayan bir pigment hastalığıdır.

Gelişiminde genetik yatkınlık ve otoimmün mekanizmalar önemlidir. Özellikle otoimmün tiroit hastalıklarıyla birliktelik nedeniyle eşlik eden sağlık sorunları da değerlendirilmelidir.

Günümüzde vitiligoyu bütün hastalarda kalıcı olarak ortadan kaldıran bir tedavi bulunmasa da kortizonlu kremler, takrolimus, dar bant UVB fototerapisi ve uygun hastalarda ruxolitinib krem gibi seçeneklerle pigment kazanımı sağlanabilir. Stabil ve seçilmiş olgularda cerrahi tedaviler de değerlendirilebilir.

Tedavinin başarısı hastalığın türüne, aktif olup olmadığına ve lezyonların bulunduğu bölgeye bağlıdır. Güneşten korunma, kişiselleştirilmiş tedavi ve düzenli dermatolojik takip önemlidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Derideki beyaz lekelerin tanısı ve kişiye uygun tedavi için dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Bilimsel Kaynaklar

1. Vitiligonun tanı ve tedavisine ilişkin dermatoloji kılavuzu (2021; 2022'de yayımlanmıştır). Hastalığın yaygınlığının ve aktivitesinin değerlendirilmesini, tiroit taramasını, kortizonlu kremleri, takrolimusu, fototerapiyi ve cerrahi tedavi için hasta seçimini ele alır.

Kaynak: PubMed – British Association of Dermatologists guidelines for the management of people with vitiligo 2021 - PubMed

Tam bağlantı: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34160061/

2. Vitiligonun nedenleri, çeşitleri ve klinik özellikleri. Otoimmün mekanizmaları, segmental ve nonsegmental vitiligoyu, Koebner fenomenini, Wood lambasıyla tanıyı ve diğer beyaz leke hastalıklarıyla ayırıcı tanıyı açıklar.

Kaynak: DermNet – Vitiligo: Causes, Types, and Treatment — DermNet

Tam bağlantı: https://dermnetnz.org/topics/vitiligo

3. Vitiligo tanısı ve güncel tedavi seçenekleri. Topikal kortikosteroidleri, kalsinörin inhibitörlerini, ruxolitinib kremi, fototerapiyi, cerrahi yöntemleri ve kamuflaj seçeneklerini değerlendirir.

Kaynak: American Academy of Dermatology – Vitiligo: Diagnosis and treatment

Tam bağlantı: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/vitiligo-treatment

4. Ruxolitinib kremin etkinliği — iki faz 3 randomize kontrollü çalışma (2022). Toplam 674 hastada ruxolitinib %1,5 krem ile kontrol tedavisini karşılaştırır. Yüzde pigment kazanımını ve uygulama bölgesindeki yan etkileri değerlendirir.

Kaynak: PubMed – Two Phase 3, Randomized, Controlled Trials of Ruxolitinib Cream for Vitiligo - PubMed

Tam bağlantı: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36260792/

5. Ruxolitinib kremin Avrupa Birliği'ndeki onayı ve kullanım koşulları. Yüz tutulumu bulunan nonsegmental vitiligoda 12 yaş ve üzerindeki hastalar için endikasyonu, tedavi sınırlarını, klinik çalışma sonuçlarını ve güvenlik bilgilerini açıklar. Türkiye'deki ruhsat durumunu göstermez.

Kaynak: European Medicines Agency – Opzelura | European Medicines Agency (EMA)

Tam bağlantı: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/opzelura

6. Vitiligoda güneşten korunma, kamuflaj ve deri bakımı. Güneş yanığının önlenmesini, deri travmasından kaçınmayı, kozmetik kamuflajı ve günlük yaşamda uygulanabilecek önlemleri açıklar.

Kaynak: American Academy of Dermatology – Vitiligo: How to make it less visible and prevent spreading

Tam bağlantı: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/vitiligo-self-care