Uyuz hastalığı (skabiyes) nedir?

Uyuz, insan derisinin en dış tabakasında yaşayan küçük bir akarın oluşturduğu paraziter enfestasyondur.

Hastalığın etkeni Sarcoptes scabiei var. hominis olarak adlandırılır. Dişi parazit, derinin yüzeyel tabakasında küçük tüneller açarak yumurtalarını bırakır.

Kaşıntı ve döküntü, büyük ölçüde bağışıklık sisteminin parazite ve onunla ilişkili maddelere verdiği reaksiyon sonucunda gelişir.

Bu nedenle parazit vücuda geçtikten hemen sonra kaşıntı başlamayabilir.

Uyuz tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak ev halkının birlikte değerlendirilmemesi veya ilacın yanlış uygulanması, enfeksiyonun tekrar ortaya çıkmasına neden olabilir.

Uyuzun nedeni, insana uyum sağlamış uyuz akarının deriye yerleşmesidir.

Parazit mikroskobik boyuttadır ve genellikle çıplak gözle fark edilmez. Derinin yüzeyel tabakasında yaşar.

İlk kez enfekte olan kişide parazite karşı bağışıklık yanıtının gelişmesi zaman alır. Bu sırada kişi henüz hiçbir belirti hissetmeyebilir.

Belirti bulunmaması, kişinin enfeksiyonu başkalarına bulaştıramayacağı anlamına gelmez.

Uyuz; çocuklarda, erişkinlerde ve ileri yaştaki kişilerde görülebilir.

Kadın veya erkek olmak, belirli bir etnik gruba mensup bulunmak ya da yüksek gelir düzeyine sahip olmak uyuzdan kesin olarak korumaz.

Bulaşma olasılığı özellikle yakın fiziksel temasın sık olduğu ortamlarda artar. Aynı evde yaşamak, aynı yatağı paylaşmak ve bakım hizmetleri sırasında uzun süreli deri teması buna örnektir.

Bakım evleri, yurtlar ve diğer toplu yaşam alanlarında salgınlar gelişebilir.

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ve bazı yaşlı hastalarda daha ağır bir uyuz tipi ortaya çıkabilir.

Uyuzun başlıca bulaşma yolu, enfekte kişiyle uzun süreli ve doğrudan deri temasıdır.

Aynı yatakta uyumak, yakın fiziksel temas ve cinsel temas bulaşmaya neden olabilir. Küçük çocukların yakın temaslı oyunları da bulaşma açısından önemlidir.

Kısa bir tokalaşma veya kısa süreli sarılma, klasik uyuzda genellikle daha düşük risk taşır. Ancak temasın süresi ve yoğunluğu arttıkça bulaşma olasılığı yükselir.

Havlu, giysi ve yatak çarşafı gibi eşyalarla bulaşma mümkündür fakat klasik uyuzda doğrudan deri temasına göre daha az önemlidir.

Kabuklu uyuz adı verilen ağır hastalık tipinde ise parazit sayısı çok yüksek olduğundan hem temas hem de eşyalar aracılığıyla bulaşma riski belirgin biçimde artar.

Kısa süreli bir tokalaşma, klasik uyuzda temel bulaşma yolu değildir.

Bununla birlikte el ele uzun süre tutuşmak gibi yakın temaslar bulaşmaya neden olabilir.

Kabuklu uyuzu bulunan kişilerde parazit yükü fazla olduğu için çok daha kısa temaslar da riskli olabilir.

Dolayısıyla bulaşma riskini değerlendirirken yalnızca temasın türü değil, süresi ve enfeksiyonun tipi de dikkate alınmalıdır.

İlk kez uyuz geçiren bir kişide belirtiler genellikle 3–6 hafta içerisinde ortaya çıkar. Bazı kişilerde bu süre yaklaşık sekiz haftaya kadar uzayabilir.

Daha önce uyuz geçirmiş kişilerde bağışıklık sistemi paraziti tanıdığı için belirtiler yeniden bulaşmadan sonraki 1–4 gün içerisinde başlayabilir.

Bu gecikme, evdeki bir kişinin yoğun kaşıntısı bulunurken diğerlerinde hiçbir yakınma olmamasını açıklayabilir.

Ancak belirti vermeyen yakın temaslılar da enfekte olabilir ve hastalığı yayabilir.

Uyuzun en önemli belirtisi, özellikle geceleri belirginleşen kaşıntıdır.

Kaşıntıya küçük kabarıklıklar, kızarıklık, çizilme izleri ve bazen su dolu kabarcıklar eşlik edebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Geceleri artan yoğun kaşıntı.

El parmak aralarında ve bileklerde küçük kabarıklıklar.

Bel, karın, kalça ve genital bölgede kaşıntılı döküntüler.

Deride ince, kıvrımlı tünel görünümü.

Kaşımaya bağlı çizikler ve kabuklanmalar.

Aynı evde yaşayan birden fazla kişide benzer yakınmalar.

Uyuzda döküntüler bazen yaygın egzama görünümü alabilir. Bu durum tanının gecikmesine neden olabilir.

Gece kaşıntısının artması, uyuzun karakteristik özelliklerinden biridir.

Kaşıntı; parazite karşı gelişen bağışıklık yanıtı, gece koşulları ve kişinin dikkatini dağıtan uyaranların azalması gibi faktörlerden etkilenebilir.

Sıcak yatak ortamı veya sıcak duş sonrasında kaşıntının artması da mümkündür.

Ancak geceleri kaşınan herkesin uyuz olduğu düşünülmemelidir. Egzama, deri kuruluğu ve başka hastalıklar da gece kaşıntısına neden olabilir.

Erişkinlerde uyuzun sık görüldüğü bölgeler el parmak araları, el bileklerinin iç yüzleri, dirsekler, koltuk altları, bel çevresi ve kalçalardır.

Kadınlarda meme başı ve çevresinde, erkeklerde penis ve skrotum üzerinde kaşıntılı kabarıklıklar gelişebilir.

Ayak bilekleri ve ayaklar da etkilenebilir.

Sağlıklı erişkinlerde yüz ve saçlı deri tutulumu klasik uyuzda genellikle beklenmez. Ancak bebeklerde, küçük çocuklarda, bazı yaşlılarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde bu bölgeler de etkilenebilir.

Uyuz tüneli, dişi parazitin derinin üst tabakasında açtığı ince kanaldır.

Genellikle birkaç milimetre uzunluğunda, hafif kabarık, gri-beyaz veya deri renginde, kıvrımlı bir çizgi şeklinde görülebilir.

Özellikle el parmak araları ve bileklerde saptanabilir.

Tüneller, uyuz tanısını destekleyen önemli bulgulardır. Ancak her hastada çıplak gözle görülmeleri mümkün değildir.

Tünel görülmemesi uyuz hastalığını dışlamaz.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda uyuzun yerleşimi erişkinlerden farklı olabilir.

El ayaları, ayak tabanları, yüz, boyun ve saçlı deri de etkilenebilir.

Döküntüler küçük kabarıklıklar, su dolu kabarcıklar veya iltihaplı görünümlü lezyonlar şeklinde olabilir.

Yoğun kaşıntı nedeniyle huzursuzluk ve uyku bozukluğu gelişebilir.

Bebeklerde uyuz tedavisi erişkinlerdeki ilaç uygulamasının aynen tekrarlanmasıyla yapılmamalıdır. İlacın seçimi, uygulanacağı bölgeler ve kullanım şekli bebeğin yaşına göre hekim tarafından belirlenmelidir.

Kabuklu uyuz, eski adıyla Norveç uyuzu, parazit sayısının çok yüksek olduğu ağır bir uyuz tipidir.

Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde, bazı ileri yaştaki hastalarda ve derideki belirtileri yeterince hissedemeyen kişilerde gelişebilir.

Deride kalın kabuklar, yaygın kepeklenme ve belirgin deri kalınlaşması görülür.

Kabuklu uyuzda kaşıntı hafif olabilir veya hiç bulunmayabilir. Bu nedenle yalnızca kaşıntının şiddetine bakılarak hastalık dışlanmamalıdır.

Bu tip son derece bulaşıcıdır. Çoğunlukla ağızdan ve deriye uygulanan ilaçların birlikte kullanıldığı daha yoğun bir tedavi ve kapsamlı temaslı yönetimi gerektirir.

Uyuz tanısı hastanın öyküsü ve dermatolojik muayeneyle konulabilir.

Özellikle gece kaşıntısı, tipik bölgelerdeki döküntüler ve yakın temaslılarda benzer belirtilerin bulunması tanıyı destekler.

Dermatolog, dermatoskop adı verilen büyütmeli cihazla paraziti veya tünelleri araştırabilir.

Gerekli durumlarda deriden alınan küçük bir kazıntı örneği mikroskop altında incelenerek parazit, yumurta veya dışkı kalıntıları gösterilebilir.

Ancak klasik uyuzda parazit sayısı az olabildiğinden örnekte parazitin görülmemesi hastalığı kesin olarak dışlamaz.

Uluslararası Uyuz Kontrol Birliğinin (IACS) tanı ölçütleri de hastalığı doğrulanmış, klinik veya şüpheli uyuz şeklinde sınıflandırır. Bu yaklaşım muayene ve laboratuvar bulgularının birlikte değerlendirilmesine yardımcı olur.

Uyuz, yoğun kaşıntıya neden olan başka deri hastalıklarıyla karışabilir.

Egzama, atopik dermatit, kontakt dermatit, böcek ısırıkları ve bazı ilaç döküntüleri benzer belirtiler oluşturabilir.

Yatak böceği ısırıkları veya farklı paraziter hastalıklar da ayırıcı tanıda düşünülebilir.

Uzun süre kortizonlu krem kullanılması, uyuzun tipik görünümünü değiştirebilir ve tanının gecikmesine yol açabilir.

Bu nedenle geçmeyen kaşıntıda yalnızca kortizonlu krem kullanmak yerine altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir.

Uyuz tedavisinde paraziti öldüren ilaçlar kullanılır.

En sık tercih edilen seçeneklerden biri %5 permetrin içeren kremdir. Diğer tedaviler arasında benzil benzoat, kükürt içeren preparatlar ve uygun hastalarda ağızdan ivermektin bulunur.

İlaç seçimi; hastanın yaşına, gebelik veya emzirme durumuna, enfeksiyonun şiddetine, önceki tedavilere ve ürünün Türkiye'deki kullanım koşullarına göre belirlenir.

Tedavide en önemli noktalardan biri, kullanılan ürünün doğru bölgelere ve doğru süreyle uygulanmasıdır.

Yalnızca kaşınan alanlara ilaç sürmek çoğu zaman yeterli değildir.

%5 permetrin, klasik uyuz tedavisinde sıklıkla kullanılan ilk seçeneklerden biridir.

Erişkinlerde genel uygulama, ilacın boyundan aşağıya tüm vücut yüzeyine sürülmesi ve ürün talimatında belirtilen süre boyunca deride bırakılmasıdır. Yaygın kullanılan preparatlarda bu süre yaklaşık 8–14 saattir.

El parmak araları, tırnak çevresi, göbek, bel, kalça, genital bölge, ayak parmak araları ve ayak tabanları atlanmamalıdır.

Tedavi süresi içerisinde eller yıkanırsa el bölgesine yeniden ilaç uygulanması gerekebilir.

Bebeklerde, bazı yaşlılarda ve özel hasta gruplarında saçlı deri, boyun ve kulak çevresinin de tedaviye dâhil edilmesi gerekebilir.

İlacın göz, ağız ve diğer hassas mukozalara temasından kaçınılmalıdır.

Uygulamanın vücutta kapsayacağı alan ve tekrar zamanı, dermatoloğun önerisi ile kullanılan ürünün talimatına göre belirlenmelidir.

Bazı uyuz ilaçları parazit yumurtalarını tamamen ortadan kaldırmayabilir.

İlk tedaviden sonra kalan yumurtalardan yeni parazitler çıkabileceği için tedavinin tekrarlanması gerekebilir.

Permetrin tedavisinde çoğunlukla yaklaşık 7 gün sonra ikinci uygulama önerilir. Tekrar zamanı kullanılan ilaca ve tedavi protokolüne göre değişebilir.

İlk uygulamadan sonra kaşıntı azalmış olsa bile reçete edilen ikinci uygulama atlanmamalıdır.

Bunun tersine, kaşıntı devam ediyor diye ilacın her gün kontrolsüz şekilde uygulanması da doğru değildir. Gereksiz tekrarlar deri tahrişine yol açabilir.

Evet. Ağızdan ivermektin, uygun hastalarda uyuz tedavisinde kullanılabilen ilaçlardan biridir.

Özellikle topikal tedavinin başarısız olduğu, uygulanmasının güç olduğu veya salgın yönetiminin gerektiği bazı durumlarda değerlendirilebilir.

Kabuklu uyuzda ağızdan ivermektin ile topikal tedavilerin birlikte kullanılması gerekebilir.

İvermektin klasik uyuzda kullanıldığında genellikle 7–14 gün arayla iki doz şeklinde planlanır. Ancak doz hastanın kilosuna ve klinik durumuna göre hekim tarafından belirlenir.

Gebelikte ve 15 kilogramın altındaki çocuklarda güvenlik verileri sınırlıdır. Bu gruplarda tedavi seçimi özel değerlendirme gerektirir.

İvermektin herkesin kendi kararıyla kullanabileceği bir ilaç değildir. Veterinerlik ürünleri insanlarda uyuz tedavisi için kullanılmamalıdır.

Gebelik sırasında uyuz gelişebilir ve tedavisiz bırakılması kaşıntının sürmesine ve enfeksiyonun başkalarına yayılmasına neden olabilir.

Gebelikte sıklıkla tercih edilen tedavi, uygun şekilde kullanılan %5 permetrin preparatlarıdır.

Bazı durumlarda kükürt içeren topikal ürünler de değerlendirilebilir.

Ağızdan ivermektinin gebelikte kullanımıyla ilgili öneriler ülkeler ve özel klinik koşullar arasında farklılaşabilmektedir. Güvenlik verilerinin sınırlı olması nedeniyle rutin ilk seçenek olarak değerlendirilmez.

Gebelik ve emzirme döneminde ilaç seçimi mutlaka hekim tarafından yapılmalıdır.

Evet. Uyuz tanısı konulan kişinin ev halkı ve yakın fiziksel temaslıları, belirti bulunmasa bile genellikle aynı zamanda tedavi edilmelidir.

Bunun nedeni, parazitin kişiye bulaşmasından sonra kaşıntının haftalarca ortaya çıkmayabilmesidir.

Yalnızca kaşıntısı olan kişi tedavi edilir ve diğer enfekte kişiler tedavisiz kalırsa hastalık ev içinde tekrar tekrar bulaşabilir.

Aynı yatağı paylaşan kişiler ve cinsel partnerler özellikle değerlendirilmelidir.

Yurt, bakım evi veya hastane gibi ortamlarda birden fazla vaka varsa temaslıların kapsamı ilgili sağlık ekibi tarafından belirlenmelidir.

Eş zamanlı tedavi, ev içi tekrar bulaşmanın önlenmesinde ilaç seçimi kadar önemlidir.

Tedavi öncesindeki üç gün içerisinde kullanılan giysiler, havlular ve yatak çarşafları temizlenmelidir.

Uygun tekstil ürünleri sıcak suyla yıkanabilir ve yüksek ısıda kurutulabilir. 50 °C'nin üzerindeki sıcaklığa en az 10 dakika maruz kalmak parazitleri ve yumurtalarını öldürebilir. Kumaşın izin verdiği durumlarda 60 °C'de yıkama pratik bir seçenektir.

Yıkanamayan eşyalar kuru temizlemeye verilebilir veya kapalı bir plastik poşette birkaç gün ile bir hafta arasında bekletilebilir.

Uyuz paraziti, insan derisinden ayrıldıktan sonra normal koşullarda genellikle 2–3 günden uzun süre yaşayamaz.

Bu nedenle evdeki bütün kıyafetlerin, kitapların veya eşyaların atılması gerekmez.

Klasik uyuzda evin rutin şekilde temizlenmesi genellikle yeterlidir. Kabuklu uyuzda ise çevreye çok daha fazla parazit yayılabileceğinden kapsamlı temizlik önlemleri gerekir.

Klasik uyuzda evin böcek ilacıyla ilaçlanması veya bütün odalara kimyasal sprey uygulanması önerilmez.

Yatak ve yumuşak yüzeylerin uygun biçimde temizlenmesi, çamaşırların yıkanması ve yakın temaslıların eş zamanlı tedavisi temel önlemlerdir.

Çamaşır suyu, böcek ilacı, dezenfektan veya tarım ilaçları doğrudan deriye uygulanmamalıdır. Bu maddeler kimyasal yanıklara ve zehirlenmelere neden olabilir.

Başarılı tedaviden sonra kaşıntının hemen kaybolması beklenmez.

Parazitler ortadan kaldırılsa bile bağışıklık sisteminin oluşturduğu inflamatuvar yanıt bir süre devam edebilir.

Kaşıntı genellikle zaman içerisinde azalır ancak 2–4 hafta, bazı kişilerde daha uzun süre devam edebilir.

Bu durum uyuz sonrası kaşıntı olarak adlandırılır.

Doktor gerekli görürse nemlendiriciler, uygun kortizonlu kremler veya kaşıntıyı hafifleten ilaçlar önerebilir.

Tedaviden sonra kaşıntının sürmesi tek başına uyuzun hâlâ canlı olduğu anlamına gelmez.

Tedaviden sonra yeni tünellerin ortaya çıkması, yeni tipik kabarıklıkların gelişmesi veya ev halkında yeni vakaların görülmesi aktif enfeksiyonu düşündürebilir.

Kaşıntının haftalar içinde hiç azalmaması da yeniden değerlendirme gerektirebilir.

Tedavi başarısızlığına yol açabilecek nedenler arasında ilacın vücudun bazı bölgelerine uygulanmaması, tekrar dozunun atlanması ve yakın temaslıların eş zamanlı tedavi edilmemesi bulunur.

Yeniden bulaşma, yanlış tanı veya nadiren tedaviye azalmış duyarlılık da değerlendirilmelidir.

Buna karşılık başarılı tedavi sonrası gelişen egzama ve devam eden kaşıntı, yanlışlıkla aktif uyuz kabul edilerek gereksiz ilaç tekrarlarına yol açabilir.

Kaşıntı devam ediyorsa ilacı kendi kendinize sıklaştırmak yerine dermatolojik kontrol yaptırmanız daha uygundur.

Bazı hastalarda özellikle genital bölge, koltuk altı veya kalça çevresindeki sert kabarıklıklar tedaviden sonra uzun süre devam edebilir.

Bu durum nodüler uyuz veya uyuz sonrası devam eden nodüler inflamatuvar reaksiyonla ilişkili olabilir.

Nodüller, aktif parazit bulunmasa bile haftalar veya aylar boyunca kalabilir.

Ancak yeni lezyonlar oluşuyorsa veya aktif enfeksiyon şüphesi varsa yeniden muayene gerekir.

Tedavi, lezyonların niteliğine göre dermatolog tarafından planlanır.

Tedavi edilmeyen uyuzda kaşıntı ve döküntüler devam edebilir. Kişi hastalığı yakın temaslılarına bulaştırabilir.

Yoğun kaşımaya bağlı deri bütünlüğü bozulabilir.

Bunun sonucunda Staphylococcus aureus veya streptokok gibi bakterilerin neden olduğu ikincil enfeksiyonlar gelişebilir.

İmpetigo ve bakteriyel selülit bu komplikasyonlar arasındadır. Daha nadir durumlarda özellikle ağır bakteriyel enfeksiyonlar ciddi sonuçlar doğurabilir.

Ancak uyuz olan herkeste bu komplikasyonlar gelişmez. Erken tanı ve uygun tedaviyle riskler azaltılabilir.

Uyuz şüphesinde dermatoloji değerlendirmesi yapılmalıdır.

Özellikle evde birden fazla kişide gece kaşıntısı bulunuyorsa, parmak aralarında tünel benzeri lezyonlar görülüyorsa veya yakın zamanda uyuz tanısı almış biriyle uzun süreli temas olmuşsa muayene önemlidir.

Bebeklerde, gebelerde, bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ve çok yaygın kabuklanması bulunan hastalarda tedavi mutlaka kişiye özel planlanmalıdır.

Deride hızla yayılan kızarıklık, belirgin sıcaklık artışı, ağrı, irinli akıntı veya ateş gelişirse gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir. Bu belirtiler ikincil bakteriyel enfeksiyonu düşündürebilir.

Korunmanın temelini, enfekte kişinin erken tedavisi ve yakın temaslılarının uygun şekilde değerlendirilmesi oluşturur.

Uyuz tanısı konulan kişiyle tedavi tamamlanana kadar doğrudan deri temasından kaçınılmalıdır.

Giysi, havlu ve yatak çarşafı gibi kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır.

Aynı evde yaşayanlar, belirti bulunmasa bile eş zamanlı tedavi planına uymalıdır.

Klasik uyuzda çocuklar ve erişkinler genellikle uygun tedavinin başlamasından sonraki gün okula veya işe dönebilir. Ancak kurumun enfeksiyon kontrol kuralları ve hastanın klinik durumu esas alınmalıdır.

Kabuklu uyuzda ise daha kapsamlı bulaş kontrolü gerekir.

Sonuç

Uyuz hastalığı, mikroskobik bir parazitin neden olduğu ve özellikle yakın deri temasıyla bulaşan bir deri hastalığıdır. En tipik belirtisi geceleri artan yoğun kaşıntıdır.

Tedavide permetrin gibi topikal ilaçlar ve uygun hastalarda ağızdan ivermektin kullanılabilir. Ancak başarı yalnızca ilaca bağlı değildir.

Ev halkının ve yakın temaslıların eş zamanlı tedavi edilmesi, ilacın doğru uygulanması ve gerekli çamaşır önlemlerinin alınması tekrar bulaşmayı önlemenin temelidir.

Tedavi sonrasında kaşıntı birkaç hafta sürebilir. Yeni tüneller veya yeni tipik lezyonlar gelişmediği sürece devam eden kaşıntı tek başına tedavi başarısızlığı olarak değerlendirilmemelidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Uyuz şüphesinde tanı ve kişiye uygun tedavi için dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Bilimsel Kaynaklar

1. Uyuz hastalığının tanı ve tedavisine ilişkin klinik kılavuz (2024). Türkiye'den dermatoloji uzmanlarının da yer aldığı çalışma; uyuzun klinik tiplerini, tanısını, permetrin ve ivermektin tedavilerini, yakın temaslıların yönetimini ve tedavi sonrası kaşıntıyı değerlendirir.

Kaynak: International Journal of Dermatology – Clinical practice guidelines for the diagnosis and treatment of scabies - Uzun - 2024 - International Journal of Dermatology - Wiley Online Library

Tam bağlantı: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ijd.17327

2. Uyuzun belirtileri, bulaşması ve komplikasyonları. Hastalığın ilk bulaşmadan sonra ne zaman belirti verdiğini, gece kaşıntısını, sık görülen vücut bölgelerini ve bakteriyel enfeksiyon riskini açıklar.

Kaynak: CDC – Symptoms of Scabies | Parasites - Scabies | CDC

Tam bağlantı: https://www.cdc.gov/scabies/signs-symptoms/index.html

3. Uyuz tedavisinde kullanılan ilaçlar ve özel hasta grupları. Permetrin, ivermektin ve diğer ilaçları; çocuklarda, gebelerde ve kabuklu uyuzda tedavi seçimini ele alır.

Kaynak: CDC – Clinical Care of Scabies | Parasites - Scabies | CDC

Tam bağlantı: https://www.cdc.gov/scabies/hcp/clinical-care/index.html

4. Uyuzdan korunma ve ev içi bulaşmanın önlenmesi. Yakın temaslıların eş zamanlı tedavisini, kıyafet ve çarşafların temizlenmesini, poşette bekletme süresini ve okula veya işe dönüşü açıklar.

Kaynak: CDC – Preventing Scabies | Parasites - Scabies | CDC

Tam bağlantı: https://www.cdc.gov/scabies/prevention/index.html

5. Uyuz hastalığının küresel değerlendirmesi. Hastalığın bulaşmasını, çocuklardaki klinik görünümünü, kabuklu uyuzu, bakteriyel komplikasyonları ve tedavi seçeneklerini açıklar.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Scabies

Tam bağlantı: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/scabies

6. Uyuz tanısında uluslararası uzlaşı ölçütleri (2020). Uyuz tanısını doğrulanmış, klinik ve şüpheli olmak üzere üç düzeyde sınıflandırır. Dermatoskopi, mikroskopi, tipik lezyonlar, kaşıntı ve temas öyküsünün tanıdaki rolünü açıklar.

Kaynak: British Journal of Dermatology – The 2020 International Alliance for the Control of Scabies Consensus Criteria for the Diagnosis of Scabies - PMC

Tam bağlantı: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7687112/

7. Uyuzun dermatolojik değerlendirmesi ve tedavi sonrası kaşıntı. Uyuz tünellerini, dermatoskopik bulguları, tedavi uygulamasını, devam eden nodülleri ve yeniden bulaşmayı ele alır.

Kaynak: DermNet – Scabies: Diagnosis and Treatment with Images - DermNet

Tam bağlantı: https://dermnetnz.org/topics/scabies