Ürtiker (kurdeşen) nedir?

Ürtiker, derideki mast hücrelerinden histamin ve diğer inflamatuvar maddelerin salınması sonucunda gelişir.

Bu maddeler küçük kan damarlarının genişlemesine ve damar içindeki sıvının çevre dokuya geçmesine neden olur. Bunun sonucunda deride geçici kabarıklıklar ortaya çıkar.

Ürtiker döküntüleri birkaç milimetrelik küçük alanlar şeklinde olabileceği gibi birleşerek geniş plaklar oluşturabilir.

En belirgin yakınma genellikle kaşıntıdır. Bazı kişilerde yanma veya batma hissi de görülebilir.

Ürtikerin karakteristik özelliği, tek tek kabarıklıkların genellikle 24 saat içerisinde iz bırakmadan kaybolmasıdır. Ancak eski lezyonlar kaybolurken yeni lezyonlar gelişebildiğinden hastalık günlerce veya aylarca devam edebilir.

Ürtikerin başlıca belirtileri deride kabarıklık, kızarıklık ve kaşıntıdır.

Kabarıklıklar deri renginde, pembemsi veya kırmızı olabilir. Koyu deri tonlarında kızarıklık daha az belirgin görülebilir.

Lezyonların şekli ve büyüklüğü kısa sürede değişebilir. Bazen halka veya harita benzeri geniş alanlar oluşturabilirler.

En sık görülen özellikleri şunlardır:

Aniden ortaya çıkan kaşıntılı kabarıklıklar.

Döküntülerin saatler içerisinde yer değiştirmesi.

Tek bir kabarıklığın çoğunlukla 24 saatten kısa sürmesi.

Döküntülerin vücudun farklı bölgelerinde tekrarlaması.

Bazı hastalarda dudak, göz kapağı, el veya ayakta şişlik oluşması.

Ürtiker genellikle kabuklanma, belirgin soyulma veya kalıcı yara oluşturmaz.

Aynı lezyon 24 saatten uzun süre aynı yerde kalıyor, ağrı yapıyor veya geride morluk bırakıyorsa başka hastalıklar da araştırılmalıdır.

Akut ürtiker, kaşıntılı kabarıklıkların ve varsa anjiyoödemin altı haftadan kısa süre devam ettiği tablodur.

Çoğu akut ürtiker atağı birkaç gün içerisinde düzelir. Bazı hastalarda yakınmalar daha uzun sürse de altı haftayı aşmaz.

Akut ürtiker özellikle enfeksiyonlar, ilaçlar ve bazı alerjik reaksiyonlarla ilişkili olabilir.

Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarının ardından ürtiker gelişmesi sık karşılaşılan bir durumdur.

Ancak her akut ürtiker atağının nedeni bulunamayabilir.

Kronik ürtiker, kabarıklıkların, anjiyoödemin veya her ikisinin altı haftadan uzun süre boyunca tekrarlamasıdır.

Bu durum, aynı kabarıklığın altı hafta boyunca deride kalması anlamına gelmez. Tek tek lezyonlar kaybolur ancak yeni ataklar devam eder.

Kronik ürtiker iki temel grupta değerlendirilir:

Kronik spontan ürtiker: Belirli bir dış uyaran olmadan kendiliğinden gelişen kabarıklıklar veya anjiyoödem ataklarıdır.

Kronik uyarılabilir ürtiker: Soğuk, basınç, sürtünme, sıcaklık veya terleme gibi belirli uyaranlarla ortaya çıkan ataklardır.

Bu iki durum aynı kişide birlikte bulunabilir.

Kronik ürtiker aylarca veya yıllarca sürebilir. Bununla birlikte birçok hastada zaman içerisinde kendiliğinden düzelme görülebilir.

Anjiyoödem, derinin daha derin tabakalarında veya mukozalarda gelişen ani ve sınırlı şişliktir.

En sık göz kapakları, dudaklar, yüz, eller, ayaklar ve genital bölge etkilenir.

Ürtiker kabarıklıklarından farklı olarak anjiyoödemde kaşıntı her zaman ön planda değildir. Gerginlik, ağrı veya yanma hissi görülebilir.

Şişlik genellikle ürtiker kabarıklıklarından daha uzun sürer ve tamamen düzelmesi 72 saate kadar uzayabilir.

Anjiyoödem ürtikerle birlikte veya tek başına gelişebilir.

Dil, boğaz veya üst solunum yollarının etkilenmesi tehlikelidir. Bu bölgelerde ani şişlik, ses değişikliği, yutma ya da nefes alma güçlüğü varsa 112 aranmalıdır.

Özellik

Ürtiker

Anjiyoödem

Etkilenen bölge

Derinin yüzeyel tabakaları

Derinin derin tabakaları veya mukozalar

Görünüm

Kaşıntılı kabarıklıklar

Daha derin ve belirgin şişlik

Yakınma

Genellikle kaşıntı

Gerginlik, ağrı veya yanma

Süre

Tek bir lezyon genellikle 24 saatten kısa

Şişlik 72 saate kadar devam edebilir

Yerleşim

Vücudun herhangi bir bölgesi

Sıklıkla göz kapağı, dudak, el ve ayak

Anjiyoödemin farklı mekanizmalarla oluşabilmesi, tedavi açısından önemlidir.

Özellikle ürtiker döküntüsü olmadan tekrarlayan şişliklerde farklı anjiyoödem tipleri araştırılmalıdır.

Ürtikerin gelişiminde mast hücrelerinin aktive olması temel rol oynar. Ancak bu hücrelerin neden aktive olduğu her hastada aynı değildir.

Akut ürtikerde enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, gıdalar veya böcek sokmaları gibi tetikleyiciler bulunabilir.

Kronik spontan ürtikerde ise hastalık çoğu zaman belirli bir yiyecek veya çevresel alerjenle açıklanamaz. Bazı hastalarda bağışıklık sisteminin mast hücrelerini uyarmasıyla ilişkili otoimmün mekanizmalar rol oynar.

Kronik ürtikeri olan herkesin mutlaka bir besine alerjisi olduğu düşüncesi doğru değildir.

Özellikle akut ürtikerde viral enfeksiyonlar önemli tetikleyiciler arasındadır.

Nezle ve diğer üst solunum yolu enfeksiyonlarının ardından kaşıntılı kabarıklıklar ortaya çıkabilir.

Ancak ürtiker gelişen her hastada gizli bir enfeksiyon bulunduğu düşünülmemelidir.

Kronik ürtikerde bütün hastalara geniş kapsamlı enfeksiyon taraması yapılması önerilmez. Tetkikler hastanın öyküsüne ve muayene bulgularına göre planlanır.

Evet. Bazı ilaçlar ürtikere neden olabilir veya mevcut ürtikeri kötüleştirebilir.

Özellikle aspirin ve ibuprofen gibi steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ), duyarlı bazı hastalarda belirtileri artırabilir.

Antibiyotikler de bazı kişilerde gerçek ilaç alerjisine bağlı akut ürtiker oluşturabilir.

Ancak ilaç kullanımı sırasında ortaya çıkan her döküntü, mutlaka o ilaca karşı alerji geliştiğini göstermez. Örneğin eşlik eden bir enfeksiyon da döküntüden sorumlu olabilir.

Şüpheli ilaç ilişkisi değerlendirilirken ilacın alınma zamanı, belirtilerin başlangıcı ve önceki reaksiyonlar birlikte incelenmelidir.

Düzenli kullanılan ilaçlar, özellikle kalp ve tansiyon ilaçları, yalnızca ürtiker şüphesi nedeniyle hastanın kendi kararıyla kesilmemelidir.

Evet. ACE inhibitörü grubundaki bazı tansiyon ilaçları anjiyoödeme neden olabilir.

Bu ilaçlarla ilişkili anjiyoödem, çoğunlukla ürtikerden farklı bir mekanizma olan bradikinin artışıyla gelişir.

Özellikle dudak, dil ve yüzde şişlik ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda tipik kaşıntılı ürtiker kabarıklıkları bulunmaz.

Bu reaksiyon ilacın kullanımının ilk günlerinde gelişebileceği gibi aylar veya yıllar sonra da görülebilir.

Bradikinin aracılı anjiyoödem, sıradan ürtikerden farklı tedavi gerektirebilir ve antihistaminiklere yanıt vermeyebilir.

ACE inhibitörü kullanırken anjiyoödem gelişen hastada ilaç ilişkisi acilen değerlendirilmelidir. Dil veya boğaz şişliği varsa ilaç değişikliği için rutin randevu beklenmemeli, acil yardım alınmalıdır.

Gıda alerjileri özellikle akut ürtikere neden olabilir.

Yer fıstığı, diğer sert kabuklu yemişler, balık, kabuklu deniz ürünleri, süt ve yumurta gibi gıdalar duyarlı kişilerde alerjik reaksiyon oluşturabilir.

Gerçek gıda alerjisinde belirtiler çoğu zaman şüpheli besinin tüketiminden kısa süre sonra ortaya çıkar. Ancak değerlendirme, yalnızca bu zaman ilişkisine dayanmaz.

Kronik spontan ürtikerin temel nedeninin gıda alerjisi olması yaygın değildir.

Bu nedenle kronik ürtikeri olan herkesin süt, yumurta, gluten, domates, çilek veya kuruyemişleri beslenmesinden çıkarması önerilmez.

Gereksiz kısıtlayıcı diyetler beslenme sorunlarına neden olabilir. Gıda alerjisi düşünülüyorsa test ve diyet kararı klinik öyküye göre verilmelidir.

Stres bazı hastalarda ürtiker ataklarının şiddetini artırabilir.

Ancak stres, hastalığın tek nedeni değildir. Kronik ürtikeri yalnızca psikolojik bir sorun olarak değerlendirmek doğru olmaz.

Yoğun kaşıntı ve uyku bozukluğu da kişinin stresini artırabilir. Böylece hastalık ile stres arasında karşılıklı bir ilişki gelişebilir.

Stres yönetimi ve uyku düzeninin iyileştirilmesi yaşam kalitesini destekleyebilir; ancak gerekli ilaç tedavisinin yerine geçmez.

Evet. Bazı hastalarda belirli fiziksel uyaranlar ürtiker ataklarını tetikler. Bu durum kronik uyarılabilir ürtiker olarak adlandırılır.

Başlıca türleri şunlardır:

Soğuk ürtikeri: Soğuk hava, soğuk su veya soğuk nesnelerle temas sonrası oluşur.

Kolinerjik ürtiker: Egzersiz, sıcak duş veya duygusal stresle vücut sıcaklığı yükseldiğinde gelişen küçük, kaşıntılı kabarıklıklardır.

Semptomatik dermografizm: Derinin sürtünmesi veya çizilmesi sonrasında çizgi şeklinde kabarıklık oluşur.

Gecikmiş basınç ürtikeri: Sıkı kıyafet, çanta askısı veya uzun süreli basınç sonrasında gelişebilir.

Solar ürtiker: Güneş ışığına maruz kalma sonrasında oluşur.

Bu hastalıklarda tanı, gerektiğinde kontrollü uyarı testleriyle doğrulanabilir.

Soğuk ürtikeri olan kişilerde soğuk suya aniden ve tüm vücutla temas, ciddi sistemik reaksiyon oluşturabilir. Bu nedenle özellikle soğuk denize veya havuza girme riski hekimle değerlendirilmelidir.

Ürtiker tanısında en önemli adımlar ayrıntılı öykü ve dermatolojik muayenedir.

Döküntülerin ne zaman başladığı, tek bir lezyonun ne kadar sürdüğü, ne sıklıkla tekrar ettiği ve şişliğin eşlik edip etmediği sorgulanır.

Döküntüler muayene sırasında kaybolmuş olabileceğinden hastanın çektiği fotoğraflar tanıya yardımcı olabilir.

Özellikle şu bilgiler önemlidir:

Yakınmaların altı haftadan kısa mı, uzun mu sürdüğü.

Tek bir kabarıklığın 24 saat içerisinde kaybolup kaybolmadığı.

İlaçlar, enfeksiyonlar ve olası tetikleyiciler.

Döküntüye ateş, eklem ağrısı veya morluk eşlik edip etmediği.

Yalnızca şişlik mi, yoksa kaşıntılı kabarıklıkların da mı bulunduğu.

Her ürtiker hastasına rutin alerji testi yapılması gerekli değildir.

Özellikle kronik spontan ürtikerde geniş gıda alerjisi panelleri çoğu zaman hastalığın nedenini açıklamaz.

Akut ürtikerde belirli bir gıda, ilaç veya başka alerjenle güçlü zaman ilişkisi varsa hedefe yönelik alerji değerlendirmesi yapılabilir.

Kronik ürtikerde ise sınırlı laboratuvar incelemesi tercih edilir. Klinik duruma göre tam kan sayımı, CRP veya sedimentasyon gibi testler istenebilir.

Uzman değerlendirmesinde gerekli görülen kişilerde tiroit otoantikorları ve total IgE gibi ek testler de kullanılabilir.

Testlerin amacı bütün olası nedenleri rastgele taramak değil, hastanın öyküsü ve muayenesiyle ilişkili durumları araştırmaktır.

Ürtikere benzeyen döküntüler farklı hastalıklarda da görülebilir.

Özellikle ürtiker vasküliti, ayırıcı tanıda önemlidir.

Tipik ürtikerde tek bir kabarıklık 24 saat içerisinde kaybolurken ürtiker vaskülitinde lezyonlar aynı yerde daha uzun sürebilir.

Ürtiker vaskülitinde kaşıntıdan çok ağrı veya yanma ön planda olabilir ve lezyonlar geride morluk ya da kahverengi iz bırakabilir.

Ateş, eklem ağrısı ve belirgin genel durum bozukluğu da farklı hastalıkların araştırılmasını gerektirebilir.

Bu bulgular varsa dermatolog gerekli incelemeleri ve uygun durumlarda deri biyopsisini planlayabilir.

Ürtiker tedavisinin amacı kabarıklıkları, kaşıntıyı ve anjiyoödem ataklarını kontrol altına almaktır.

Tedavi planı hastalığın akut veya kronik olmasına, şiddetine ve eşlik eden belirtilere göre değişir.

Tetikleyici açık biçimde saptanmışsa mümkün olduğunca bundan kaçınılır. Ancak nedeni bilinmeyen kronik ürtikerde bütün olası tetikleyicilerden kaçınmaya çalışmak yerine etkili bir tedavi planı oluşturulmalıdır.

Güncel uluslararası kılavuzlarda ikinci kuşak H1 antihistaminikler temel başlangıç tedavisidir.

Kontrol sağlanamayan kronik ürtikerde doz düzenlemesi ve gerektiğinde hedefe yönelik tedaviler değerlendirilir.

İkinci kuşak H1 antihistaminikler, histaminin etkilerini azaltarak kaşıntı ve kabarıklıkların kontrolüne yardımcı olur.

Setirizin, levosetirizin, loratadin, desloratadin, feksofenadin ve bilastin bu grupta yer alan ilaçlara örnektir.

Kronik ürtikerde ilaçların yalnızca döküntü çıktığında değil, hekim tarafından belirlenen süre boyunca düzenli kullanılması gerekebilir.

Bazı antihistaminikler diğerlerine göre daha az uyku hali oluştursa da tamamen yan etkisiz değildir. Araç kullanan veya dikkat gerektiren işlerde çalışan kişiler bunu hekimlerine bildirmelidir.

Tedavi seçimi yaşa, gebelik durumuna, eşlik eden hastalıklara ve kullanılan diğer ilaçlara göre yapılır.

Standart dozla yeterince kontrol altına alınamayan kronik ürtikerde, ikinci kuşak H1 antihistaminiğin dozu hekim gözetiminde artırılabilir.

2026 uluslararası ürtiker kılavuzu, uygun hastalarda standart dozun dört katına kadar artırılmasını önermektedir.

Ancak bu yaklaşım bazı ilaçların ruhsatlı dozunun dışında olabilir. Bütün hastalar için uygun değildir ve hastanın kendi kararıyla uygulanmamalıdır.

Dört katın üzerindeki dozlar önerilmez.

Ayrıca birden fazla antihistaminiği gelişigüzel birleştirmek, önerilen doz düzenlemesinin yerine geçmez.

Omalizumab, IgE adlı antikoru hedefleyen biyolojik bir ilaçtır.

Yüksek doz ikinci kuşak antihistaminiklerle yeterince kontrol altına alınamayan kronik spontan ürtikerde önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Deri kabarıklıklarının, kaşıntının ve anjiyoödem ataklarının azalmasını sağlayabilir.

Enjeksiyon şeklinde uygulanır. Tedavi planı, doz ve takip ilgili ürünün ruhsat koşullarına ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.

Omalizumab bir acil anafilaksi tedavisi değildir. Kronik ürtiker kontrolü için planlanan bir tedavidir.

Evet. Kronik spontan ürtikerin tedavisinde son yıllarda yeni hedefe yönelik ilaçlar geliştirilmiştir.

Dupilumab, bağışıklık sistemindeki IL-4 ve IL-13 sinyal yollarını hedefleyen biyolojik bir ilaçtır. Remibrutinib ise mast hücresi aktivasyonuyla ilişkili BTK adlı enzimi hedefleyen, ağızdan kullanılan bir ilaçtır.

Bu ilaçlar antihistaminiklere yeterli yanıt vermeyen kronik spontan ürtiker hastalarında araştırılmış ve çeşitli ülkelerde kullanım onayları almıştır. Remibrutinib, ABD'de Eylül 2025'te bu endikasyon için onaylanmıştır.

2026 uluslararası ürtiker kılavuzunda her iki ilaç da uygun hastalar için ek tedavi seçenekleri arasında değerlendirilmektedir.

Bir ilacın ABD'de veya başka bir ülkede onaylanmış olması, Türkiye'de aynı endikasyonla ruhsatlı, erişilebilir veya geri ödeme kapsamında olduğu anlamına gelmez. Yerel koşullar tedavi planlanırken ayrıca kontrol edilmelidir.

Dirençli hastalarda siklosporin de değerlendirilebilir. Ancak böbrek fonksiyonları, tansiyon ve diğer yan etkiler açısından yakın takip gerektirir.

Kortikosteroidler bazı ağır ve akut alevlenmelerde hekim tarafından kısa süreli olarak değerlendirilebilir.

Ancak kronik ürtikerde uzun süreli ağızdan kortizon kullanımı önerilmez.

Uzun süreli sistemik kortikosteroid kullanımı kilo artışı, kan şekeri yükselmesi, hipertansiyon, kemik erimesi ve enfeksiyon riskinde artış gibi ciddi yan etkilere neden olabilir.

Kortizonlu kremler de ürtikerin temel tedavisi değildir. Çünkü ürtiker kabarıklıkları geçicidir ve hastalıkta temel yaklaşım histamin etkisinin uygun biçimde kontrol edilmesidir.

Ürtikerin büyük bölümü yaşamı tehdit etmez. Ancak bazı durumlarda döküntü, anafilaksi adı verilen ciddi bir alerjik reaksiyonun parçası olabilir.

Özellikle aşağıdaki belirtiler varsa acil yardım gereklidir:

Dil, ağız veya boğazda ani şişlik.

Nefes darlığı, hırıltılı solunum veya boğazda daralma hissi.

Ses kısıklığı veya yutma güçlüğü.

Bayılma, belirgin baş dönmesi veya bilinç değişikliği.

Ani gelişen döküntüye eşlik eden ciddi solunum ya da dolaşım belirtileri.

Bu durumda 112 aranmalıdır. Anafilaksinin ilk basamak tedavisi adrenalin (epinefrin) uygulamasıdır; antihistaminikler adrenalinin yerine geçmez.

Daha önce anafilaksi tanısı nedeniyle adrenalin otoenjektörü reçete edilmiş kişiler, kendilerine öğretilen acil eylem planını uygulamalıdır.

Ürtiker döküntüsü bulunmadan da anafilaksi gelişebileceği unutulmamalıdır.

Korunma yaklaşımı, hastalığın tipine ve doğrulanmış tetikleyicilere göre belirlenir.

Belirli bir ilaç veya gıda ile gerçek nedensel ilişki saptanmışsa o etkenden kaçınılmalıdır.

Soğuk ürtikerinde soğuk suya ani ve geniş yüzeyli temas gibi riskli durumlar önlenmelidir. Basınç ürtikerinde uzun süreli sıkı basınç azaltılabilir.

Bazı kronik ürtiker hastalarında aspirin ve benzeri ağrı kesiciler yakınmaları artırabilir. Ancak bütün ağrı kesicilerin veya bütün gıda katkı maddelerinin her hastaya yasaklanması doğru değildir.

Kalp hastalığı gibi nedenlerle reçete edilmiş aspirin veya diğer ilaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemelidir.

Kaşıntıyı artıran aşırı sıcak duşlardan kaçınmak, uygun kıyafet seçmek ve cildi tahriş etmemek de rahatlamaya yardımcı olabilir.

Akut ürtiker çoğu zaman kısa sürede düzelir.

Kronik ürtiker ise daha uzun ve dalgalı bir seyir gösterebilir. Bazı hastalarda aylar içerisinde, bazılarında yıllar içerisinde kendiliğinden iyileşme görülebilir.

Hastalığın ne kadar süreceği her kişi için önceden kesin olarak söylenemez.

Modern tedavilerle birçok hastada belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tedavinin süresi ve azaltılma zamanı, hastalığın kontrol düzeyine göre belirlenir.

Döküntülerin tedaviyle kaybolması her zaman hastalığın kalıcı olarak sona erdiği anlamına gelmez. İlaç azaltılırken veya kesildikten sonra ataklar yeniden ortaya çıkabilir.

Sonuç

Ürtiker (kurdeşen), aniden ortaya çıkan ve tek tek genellikle 24 saat içerisinde kaybolan kaşıntılı deri kabarıklıklarıyla karakterize bir hastalıktır.

Altı haftadan kısa süren ataklar akut, daha uzun süre tekrarlayanlar kronik ürtiker olarak değerlendirilir.

Kronik ürtikerin her zaman gıda alerjisinden kaynaklanmadığı ve her hastada geniş alerji testleri yapılmasının gerekli olmadığı bilinmelidir.

Tedavide ikinci kuşak antihistaminikler temel yaklaşımı oluşturur. Yeterli kontrol sağlanamayan hastalarda omalizumab ve diğer hedefe yönelik tedaviler değerlendirilebilir.

Dil veya boğaz şişliği, nefes darlığı, bayılma ya da anafilaksi düşündüren belirtiler varsa acil yardım alınmalıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tanı, gerekli incelemeler ve kişiye uygun tedavi için dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Bilimsel Kaynaklar

1. Ürtikerin tanımı, sınıflandırılması, tanısı ve tedavisi — 2026 uluslararası kılavuzu. Akut ve kronik ürtiker ayrımını, sınırlı laboratuvar incelemesini, antihistaminik tedavisini ve omalizumab, dupilumab, remibrutinib ile siklosporin gibi tedavi seçeneklerini değerlendirir.

Kaynak: PubMed – The International Guideline for the Definition, Classification, Diagnosis and Management of Urticaria - PubMed

Tam bağlantı: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41649409/

2. Ürtikerin belirtileri ve klinik çeşitleri. Geçici kabarıklıkları, akut ve kronik ürtikeri, tetikleyicileri, tanı yöntemlerini ve antihistaminik tedavisini açıklar.

Kaynak: DermNet – Urticaria (Hives): a complete overview — DermNet

Tam bağlantı: https://dermnetnz.org/topics/urticaria-an-overview

3. Anjiyoödemin nedenleri, belirtileri ve tedavisi. Histamin ve bradikinin aracılı anjiyoödem arasındaki farkları; ACE inhibitörleriyle ilişkili şişlikleri, kalıtsal anjiyoödemi ve acil değerlendirme gerektiren bulguları açıklar.

Kaynak: DermNet – Angioedema: Causes, Appearance and Treatment — DermNet

Tam bağlantı: https://dermnetnz.org/topics/angioedema

4. Ürtikere benzeyen hastalıkların ayırıcı tanısı. Ürtiker vasküliti gibi hastalıklarda lezyonların 24 saatten uzun sürmesini, ağrı ve morluk gibi ayırıcı özellikleri değerlendirir.

Kaynak: DermNet – Urticaria and urticaria-like conditions

Tam bağlantı: https://dermnetnz.org/topics/urticaria-and-urticaria-like-conditions

5. Ürtiker ve anjiyoödemde acil başvuru belirtileri. Dudak, dil ve boğaz şişliği; nefes alma güçlüğü, bayılma ve diğer ciddi alerjik reaksiyon belirtilerinde acil yardım gerekliliğini açıklar.

Kaynak: NHS – Hives

Tam bağlantı: https://www.nhs.uk/conditions/hives/

6. Anafilaksinin tanınması ve acil tedavisi. Solunum ve dolaşım belirtilerini, ciddi alerjik reaksiyonların hızla değerlendirilmesini ve adrenalinin ilk basamak tedavi olduğunu açıklar.

Kaynak: CDC – Preventing and Managing Adverse Reactions | Vaccines & Immunizations | CDC

Tam bağlantı: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-best-practices/preventing-managing-adverse-reactions.html

7. Kronik spontan ürtikerde remibrutinibin etkinliği ve güvenliği. Antihistaminik tedavisine rağmen belirtileri devam eden erişkinlerde remibrutinibin değerlendirildiği klinik çalışmaları ve ABD'deki onaylı kullanım alanını açıklar.

Kaynak: FDA – Drug Trials Snapshot: RHAPSIDO | FDA

Tam bağlantı: https://www.fda.gov/drugs/drug-approvals-and-databases/drug-trials-snapshot-rhapsido