Polimorf ışık erüpsiyonu nedir?

Polimorf ışık erüpsiyonu, güneş ışığıyla tetiklenen ve tekrarlama eğilimi gösteren inflamatuvar bir deri hastalığıdır.

Dermatolojide fotodermatoz olarak adlandırılan ışığa duyarlılık hastalıkları arasında yer alır.

Hastalıkta güneş ışığına maruz kalan deri alanlarında bağışıklık sistemiyle ilişkili bir inflamatuvar yanıt gelişir.

Bu yanıt kızarıklık, kaşıntı, kabarıklık ve bazen küçük su dolu kabarcıklar şeklinde kendini gösterir.

Halk arasında sıklıkla güneş alerjisi olarak adlandırılır.

Ancak güneş alerjisi tek bir tıbbi hastalığın adı değildir. Güneş ışığıyla ortaya çıkan farklı deri hastalıkları için kullanılan genel bir ifadedir.

Polimorf ışık erüpsiyonunda ultraviyole ışınlarının etkisiyle deride değişikliğe uğrayan bazı yapılara karşı gecikmiş tipte bağışıklık yanıtı geliştiği düşünülmektedir.

Bu nedenle hastalık, ışığın tetiklediği immünolojik bir reaksiyon olarak değerlendirilir.

Polimorf, birden fazla görünüm biçimine sahip anlamına gelir.

Hastalık bazı kişilerde küçük kırmızı kabarıklıklar, bazılarında daha geniş plaklar veya küçük su dolu kabarcıklar oluşturabilir.

Bununla birlikte aynı kişide hastalık her tekrarladığında genellikle birbirine benzeyen döküntüler ortaya çıkar.

Hayır.

Güneş yanığı, ultraviyole ışınlarının doğrudan oluşturduğu doku hasarı sonucunda gelişir. Kızarıklık, ağrı ve ağır olgularda su toplama görülebilir.

Polimorf ışık erüpsiyonunda ise temel mekanizma güneş ışığının tetiklediği anormal inflamatuvar yanıttır.

Döküntüler güneş yanığı oluşturmayacak kadar kısa veya düşük düzeyde maruziyetten sonra bile gelişebilir.

Güneş yanığında ağrı ve yanma ön plandayken polimorf ışık erüpsiyonunda kaşıntı çoğu zaman daha belirgindir.

Her yaşta ortaya çıkabilir ancak en sık genç erişkinlerde görülür.

Kadınlarda erkeklere göre daha sıktır.

Açık tenli kişilerde daha yaygın bildirilmekle birlikte bütün deri fototiplerinde görülebilir.

Koyu deri fototiplerinde hastalığın görünümü klasik pembe-kırmızı döküntülerden farklı olabilir.

Görülme sıklığı coğrafi bölgelere göre önemli ölçüde değişir.

2023 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizde 19.287 kişiyi kapsayan toplum verileri üzerinden hesaplanan birleştirilmiş görülme sıklığı yaklaşık %10 bulunmuştur. Araştırmalarda ülkeler arasında belirgin farklılıklar saptanmıştır.

Bu sonuç Türkiye'deki her on kişiden birinin mutlaka aynı hastalığa sahip olduğu anlamına gelmez. Ülkeye, örnekleme yöntemine ve araştırılan topluma göre oran değişebilir.

pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Kesin nedeni tam olarak aydınlatılamamıştır.

Normal koşullarda ultraviyole ışınları derinin bağışıklık sisteminde çeşitli düzenleyici etkiler oluşturur.

Polimorf ışık erüpsiyonu bulunan kişilerde bu düzenleyici yanıtın farklı işlediği ve ışıkla değişikliğe uğrayan, henüz kesin olarak tanımlanmamış deri yapılarına karşı inflamasyon geliştiği düşünülmektedir.

Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler hastalığın oluşumunda rol oynayabilir.

Hastalık hem UVA hem de UVB ışınlarıyla tetiklenebilir.

Birçok hastada UVA önemli rol oynar.

UVA ışınları yeryüzüne ulaşan ultraviyole ışınlarının büyük bölümünü oluşturur ve bazı pencere camlarından geçebilir.

UVB ışınları da bazı hastalarda döküntü oluşturabilir.

Hangi dalga boyunun daha önemli olduğu kişiden kişiye değişebilir.

Evet.

Standart pencere camları UVB ışınlarının büyük bölümünü engellerken UVA ışınlarının bir kısmını geçirebilir.

Bu nedenle bazı kişilerde otomobilde veya pencere kenarında uzun süre güneşe maruz kalmak döküntü oluşturabilir.

Ancak camların UVA geçirgenliği yapısına ve kaplamasına göre değişir.

UVA koruyucu cam filmleri veya özel kaplamalar maruziyeti azaltabilir.

Bazı yapay ışık kaynakları az miktarda ultraviyole ışın yayabilir.

Ancak sıradan ev ve ofis aydınlatmaları polimorf ışık erüpsiyonunun temel tetikleyicisi değildir.

Çok belirgin ışık hassasiyeti olan kişilerde yapay ışık kaynaklarına bağlı yakınmalar varsa başka fotodermatozlar da değerlendirilmelidir.

Özellikle alışılmadık derecede düşük ışık maruziyetinde ciddi reaksiyon gelişiyorsa tanının yeniden gözden geçirilmesi önemlidir.

Klasik anlamda tek bir genle anne veya babadan çocuğa geçen bir hastalık değildir.

Ancak bazı hastaların ailelerinde benzer ışık hassasiyeti bulunan kişiler vardır.

Bu durum genetik yatkınlığın hastalığın gelişimine katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir.

Ailede polimorf ışık erüpsiyonu bulunması çocuklarda hastalığın mutlaka ortaya çıkacağı anlamına gelmez.

Hayır.

Bakteri, virüs veya mantarların neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyon değildir.

Temasla, ortak eşya kullanımıyla veya aynı ortamda bulunmakla başka kişilere geçmez.

Hayır.

Polimorf ışık erüpsiyonu kanser öncüsü bir deri hastalığı değildir ve döküntülerin doğrudan deri kanserine dönüşmesi beklenmez.

Ancak bu durum güneş ışığının zararsız olduğu anlamına gelmez.

Ultraviyole ışınlarına bağlı birikimsel hasar deri yaşlanması ve deri kanseri açısından önem taşımaya devam eder.

Bu nedenle hastalığı kontrol etmek amacıyla bilinçsizce güneşlenmek veya solaryum kullanmak uygun değildir.

En sık ilkbahar ve yaz başında görülür.

Kış boyunca güneş görmeyen kollar, göğüs ve diğer deri alanları yeniden güneş ışığına maruz kaldığında döküntüler oluşabilir.

Güneşli bir bölgeye yapılan kış tatili sırasında da hastalık ortaya çıkabilir.

Bu nedenle yalnızca yaz aylarında görülen bir hastalık değildir.

Genellikle güneş maruziyetinden birkaç saat sonra başlar.

Bazı kişilerde belirtilerin ortaya çıkması 1–2 günü bulabilir.

Güneşe çıkar çıkmaz saniyeler veya birkaç dakika içerisinde gelişen ve kısa sürede kaybolan ürtiker benzeri kabarıklıklar varsa solar ürtiker gibi başka bir hastalık düşünülmelidir.

Döküntünün güneş maruziyetinden sonra ortaya çıkma zamanı ayırıcı tanıda önemli bir bilgidir.

En sık görülen belirtiler kaşıntılı küçük kabarıklıklar ve kızarıklıklardır.

Bazı hastalarda daha geniş, hafif kabarık plaklar veya küçük su dolu kabarcıklar gelişebilir.

Döküntüye yanma, batma ve hassasiyet eşlik edebilir.

Lezyonlar sıklıkla simetriktir ancak güneşe maruz kalan bütün deri bölgelerinin aynı şekilde etkilenmesi gerekmez.

Şiddetli olgularda kaşıntı uyku ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.

En sık kolların dış yüzleri, göğsün V şeklindeki açık bölgesi, boyun ve bacakların güneş gören alanları etkilenir.

Özellikle kış boyunca giysilerle kapalı kalan ve ilkbaharda ilk kez güneşe maruz kalan bölgelerde döküntü gelişmesi tipiktir.

Yüz ve el sırtları bazı hastalarda etkilenebilmekle birlikte klasik hastalıkta daha az tutulabilir.

Yüz ve eller yıl boyunca diğer deri bölgelerinden daha fazla güneş görebilir.

Bu sürekli düşük düzeyli maruziyet bazı kişilerde derinin ışığa karşı kısmi tolerans geliştirmesine yol açabilir.

Bu durum derinin ışığa alışması veya hardening etkisi olarak adlandırılır.

Ancak yüz ve ellerin korunması bütün hastalarda görülmez.

Özellikle belirgin fotosensitivitesi bulunan kişilerde bu bölgelerde de döküntüler oluşabilir.

Koyu deri fototiplerinde kızarıklık daha az belirgin olabilir.

Bunun yerine kahverengimsi veya morumsu kabarıklıklar görülebilir.

Bazı hastalarda birbirine yakın yerleşmiş çok sayıda küçük papül ön plandadır.

Döküntüler geriledikten sonra geçici koyu renk değişiklikleri kalabilir.

Güneş maruziyeti kesildiğinde çoğu hastada birkaç gün içerisinde gerilemeye başlar.

Döküntüler genellikle yaklaşık bir hafta içerisinde kaybolur ancak bazı olgularda daha uzun sürebilir.

Aktif döküntü sırasında güneşe çıkılmaya devam edilmesi iyileşmeyi geciktirebilir veya mevcut lezyonları artırabilir.

Genellikle kalıcı skar bırakmaz.

Ancak özellikle koyu deri fototiplerinde veya yoğun inflamasyon gelişen kişilerde geçici pigment değişiklikleri oluşabilir.

Derinin kaşınması ve tahriş edilmesi de renk değişikliği riskini artırabilir.

Bazı kişilerde güneş maruziyetinin sürdüğü yaz aylarında deri kısmi tolerans geliştirebilir.

Bu durum hardening olarak adlandırılır.

Bu nedenle ilkbaharda şiddetli döküntü yaşayan bir kişinin yaz ortasında daha az reaksiyon göstermesi mümkündür.

Ancak her hastada böyle bir tolerans gelişmez ve oluşan tolerans sonraki mevsime kadar kalıcı olmayabilir.

Tanı çoğunlukla dermatolojik muayene ve hastalık öyküsüyle konur.

Döküntülerin güneş maruziyetinden ne kadar sonra başladığı, hangi bölgelerde yerleştiği, ne kadar sürdüğü ve her yıl tekrarlayıp tekrarlamadığı sorgulanır.

Haberci özellikler; ilkbaharda başlayan, güneş gören alanları etkileyen, saatler sonra ortaya çıkan kaşıntılı döküntüler ve güneşten uzaklaşınca düzelmedir.

Tipik hastalarda laboratuvar testi veya biyopsi zorunlu değildir.

Her hastada gerekmez.

Hastalığın tanısını kesin olarak koyan özel bir kan testi bulunmamaktadır.

Ancak klinik görünüm lupus eritematozus gibi başka bir fotosensitivite hastalığını düşündürüyorsa ANA ve gerekli diğer otoantikor testleri istenebilir.

Kan testleri yalnızca polimorf ışık erüpsiyonu tanısını doğrulamak için rutin olarak kullanılmamalıdır.

Klasik hastalıkta çoğunlukla gerekmez.

Tanı belirsizse, lezyonlar uzun sürüyorsa veya farklı bir deri hastalığından şüpheleniliyorsa biyopsi yapılabilir.

Histopatolojik bulgular hastalığa tamamen özgü olmadığından biyopsi sonucu klinik öyküyle birlikte değerlendirilmelidir.

Fototest, derinin belirli dalga boylarındaki ışığa verdiği yanıtın kontrollü biçimde incelenmesidir.

Fotoprovokasyon testinde ise sınırlı bir deri alanına belirli günlerde kontrollü UVA veya UVB ışığı uygulanarak hastanın tipik döküntüsünün oluşup oluşmadığı araştırılır.

Bu testler özellikle tanısı belirsiz ve ağır fotosensitivitesi bulunan hastalarda yararlı olabilir.

Ancak negatif sonuç polimorf ışık erüpsiyonunu kesin olarak dışlamaz. Her hastaya rutin fotoprovokasyon yapılması gerekli değildir.

PubMed+1

Güneşle tetiklenen çok sayıda deri hastalığı benzer belirtiler oluşturabilir.

Özellikle kutanöz lupus eritematozus, solar ürtiker, ilaçlara bağlı fotosensitivite, fotoalerjik kontakt dermatit, aktinik prurigo ve bazı porfiriler ayırıcı tanıda değerlendirilir.

Tanının doğru konulması önemlidir çünkü bu hastalıkların seyri ve tedavileri birbirinden farklıdır.

Her iki hastalıkta da güneşe maruz kaldıktan sonra döküntü oluşabilir.

Polimorf ışık erüpsiyonu genellikle kaşıntılıdır, mevsimsel olarak tekrarlayabilir ve güneş maruziyeti kesildiğinde günler içerisinde gerileyebilir.

Kutanöz lupusta ise lezyonlar daha uzun sürebilir. Bazı tiplerinde kalıcı atrofi, pigment değişikliği veya skar gelişebilir.

Lupusa eşlik eden eklem ağrısı, ağız ülserleri veya başka sistemik belirtiler de bulunabilir.

Ancak bu özellikler tek başına kesin ayrım sağlamaz. Klinik şüphede uygun laboratuvar incelemeleri ve biyopsi gerekebilir.

Solar ürtikerde güneş maruziyetinden genellikle birkaç dakika sonra ürtiker benzeri kabarıklıklar oluşur.

Maruziyet kesildiğinde bu kabarıklıklar çoğu zaman kısa süre içerisinde kaybolur.

Polimorf ışık erüpsiyonunda döküntüler daha geç gelişir ve günlerce devam edebilir.

Bu zaman farkı tanıda önemli bir ipucudur.

Evet.

Bazı antibiyotikler, antiinflamatuvar ilaçlar, diüretikler ve başka ilaç grupları güneş ışığına karşı hassasiyeti artırabilir.

Bu tablo ilaçlara bağlı fotosensitivite olarak adlandırılır.

Özellikle yeni bir ilaç başlandıktan sonra güneşle ilişkili döküntü ortaya çıkmışsa kullanılan bütün ilaçlar değerlendirilmelidir.

Şüphelenilen ilaç doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.

Tedavi hastalığın şiddetine göre planlanır.

Hafif hastalıkta güneş maruziyetinin azaltılması, uygun giysiler ve etkili güneş koruyucu kullanımı çoğu zaman yeterlidir.

Aktif döküntülerde kısa süreli topikal kortikosteroidler kullanılabilir.

Belirgin kaşıntısı bulunan kişilerde antihistaminikler yardımcı olabilir.

Sık tekrarlayan veya ağır hastalıkta dermatolog kontrolünde mevsim öncesi fototerapi ya da seçilmiş sistemik ilaçlar düşünülebilir.

Bazı kişilerde büyük ölçüde koruma sağlayabilir ancak bütün hastalarda tek başına yeterli olmayabilir.

Güneş koruyucunun hem UVA hem de UVB ışınlarına karşı etkili olması önemlidir.

2008 yılında yayımlanan kontrollü bir fotoprovokasyon çalışmasında güçlü UVA ve UVB korumasına sahip güneş koruyucunun test edilen deri alanlarında polimorf ışık erüpsiyonunu önleyebildiği gösterilmiştir.

2022 yılında yayımlanan başka bir küçük kontrollü çalışma da yüksek korumalı bir formülasyonla olumlu sonuçlar bildirmiştir.

Bu araştırmalar güçlü ve dengeli UVA/UVB korumasının önemini desteklemektedir.

PubMed+1

Genellikle geniş spektrumlu SPF 50+ bir ürün tercih edilmesi uygundur.

Ürünün UVA korumasının da yüksek olması önemlidir.

SPF değeri esas olarak güneş yanığıyla ilişkili UVB ağırlıklı korumayı ifade eder. SPF 50+ olması tek başına ürünün bütün UVA dalga boylarına karşı eşit derecede güçlü koruma sağladığını göstermez.

UVA korumasını belirten işaretler ve ürün bilgileri kontrol edilmelidir.

Güneş koruyucu yeterli miktarda uygulanmalı ve dış ortamda uzun süre kalınıyorsa yaklaşık iki saatte bir, ayrıca yüzme veya yoğun terleme sonrasında yenilenmelidir.

Ürünün yetersiz miktarda uygulanması veya zamanında yenilenmemesi korumayı azaltabilir.

Bazı ürünlerin UVA koruması yeterli olmayabilir.

Ayrıca güneş koruyucu bütün ultraviyole ışınlarını tamamen engellemez.

Bu nedenle hassas kişilerde koruyucu kıyafet, gölge ve maruziyet süresinin azaltılması da gereklidir.

Evet.

Özellikle UV koruma faktörü, yani UPF değeri belirtilmiş giysiler yararlı olabilir.

Sık dokunmuş kumaşlar, uzun kollu giysiler ve geniş kenarlı şapkalar güneş maruziyetini azaltır.

Her ince veya açık renkli kumaşın yeterli UVA koruması sağladığı varsayılmamalıdır.

Giysinin dokusu, kalınlığı, rengi ve ıslak olup olmaması koruyuculuğunu etkileyebilir.

Ultraviyole indeksinin yüksek olduğu saatlerde doğrudan güneş maruziyetini azaltmak önemlidir.

Bu saatler mevsime, bulunulan bölgeye ve hava koşullarına göre değişir.

Genellikle öğle saatleri çevresinde UV maruziyeti daha yüksektir.

Ancak UVA ışınları günün diğer saatlerinde de bulunur.

Bu nedenle yalnızca belirli saatlerde güneşten kaçınmak, şiddetli polimorf ışık erüpsiyonu olan herkes için yeterli olmayabilir.

Evet.

Uygun güçteki topikal kortikosteroidler kızarıklık ve inflamasyonu azaltarak belirtilerin daha hızlı kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Kullanılacak ürünün gücü ve süresi lezyonların bulunduğu bölgeye göre belirlenmelidir.

Özellikle yüz ve kıvrım bölgelerinde güçlü kortikosteroidler kontrolsüz kullanılmamalıdır.

Kaşıntının azaltılmasında bazı hastalara yardımcı olabilir.

Ancak polimorf ışık erüpsiyonu klasik histamin aracılı ürtikerle aynı hastalık değildir.

Bu nedenle antihistaminiklerin etkisi sınırlı kalabilir ve döküntüleri tamamen ortadan kaldırmaları beklenmemelidir.

Seçilmiş ağır olgularda kısa süreli sistemik kortikosteroid tedavisi düşünülebilir.

Ancak hastalık mevsimsel olarak tekrarlayabildiği için her atakta ağızdan kortikosteroid kullanmak uygun bir uzun dönem stratejisi değildir.

Kortikosteroidler kan şekeri yüksekliği, tansiyon artışı, enfeksiyon ve başka yan etkilere neden olabilir.

Bu nedenle sistemik kortikosteroidler rutin olarak değil, gerekli durumlarda ve hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Bazı hastalarda kullanılabilir.

Hidroksiklorokin, bağışıklık sistemi üzerinde düzenleyici etkileri bulunan bir ilaçtır.

Polimorf ışık erüpsiyonunda yapılan kontrollü çalışmalarda hastalık belirtilerinde sınırlı veya orta düzeyde iyileşme gösterilmiştir.

Ancak bütün hastalarda gerekli değildir ve güneşten korunmanın yerine geçmez.

Kullanılmasına karar verilirse kişinin eşlik eden hastalıkları, ilaç etkileşimleri ve göz sağlığı açısından uygun takip planlanmalıdır.

PubMed+1

Fototerapi, derinin ultraviyole ışığa karşı kontrollü şekilde tolerans geliştirmesini amaçlayan tıbbi bir yöntemdir.

Bu uygulama fotohardening veya ışığa alıştırma tedavisi olarak adlandırılır.

Genellikle ilkbahar öncesinde, hastanın döküntülerinin başlaması beklenen dönemden önce planlanır.

Uygulama sırasında kontrollü ultraviyole dozları kullanılır ve tedaviye verilen yanıt izlenir.

Evet.

Dar bant UVB, özellikle şiddetli ve tekrarlayan hastalıkta kullanılan fototerapi yöntemlerinden biridir.

311–313 nm dalga boyu aralığındaki UVB ışınlarıyla kontrollü uygulamalar yapılır.

Amaç yaz aylarında güneşe çıkıldığında gelişecek reaksiyonun sıklığını veya şiddetini azaltmaktır.

Fototerapi başlangıçta döküntü oluşturabileceğinden tedavi dermatolog gözetiminde ve uygun doz artışlarıyla yapılmalıdır.

PUVA, psoralen adı verilen ışığa duyarlılığı artırıcı bir maddeyle UVA uygulamasının birleştirildiği fotokemoterapi yöntemidir.

Polimorf ışık erüpsiyonunda etkili olabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.

Ancak PUVA'nın kısa ve uzun dönem yan etkileri nedeniyle, uygun hastalarda dar bant UVB gibi yöntemler daha sık tercih edilebilir.

Hangi fototerapi yönteminin kullanılacağı hastalığın şiddetine ve kişinin özelliklerine göre belirlenir.

Hayır.

Tıbbi fototerapide belirli dalga boyları, ölçülmüş dozlar ve kontrollü seans protokolleri kullanılır.

Solaryum cihazlarının spektrumu ve verilen dozlar farklıdır; ayrıca kozmetik bronzlaşma amacıyla kullanılan ultraviyole ışınları birikimsel deri hasarı ve deri kanseri riskini artırabilir.

Polimorf ışık erüpsiyonunu tedavi etmek amacıyla solaryum kullanılması önerilmez.

Bazı hastalarda yaz boyunca gelişen doğal tolerans nedeniyle döküntüler azalabilir.

Ancak bu durum kişinin kontrollü olmayan şekilde güneşlenmesi gerektiği anlamına gelmez.

Özellikle yoğun ve ani maruziyet hem hastalığı alevlendirebilir hem de güneş yanığına neden olabilir.

Şiddetli hastalıkta tolerans oluşturulması amaçlanıyorsa bu işlemin uygun tıbbi fototerapi protokolleriyle yapılması daha kontrollü bir yaklaşımdır.

Günlük yaşamda ise güneş yanığı oluşturmayacak şekilde maruziyeti yönetmek ve etkili fotoproteksiyonu sürdürmek önemlidir.

Birçok kişide ilkbahar ve yaz başında tekrarlar.

Ancak her yıl aynı şiddette olması gerekmez.

Bazı hastalarda yıllar içerisinde belirtiler hafifleyebilir veya hastalık uzun süre ortaya çıkmayabilir.

Bununla birlikte bütün hastalarda belirli bir yaştan veya menopozdan sonra kesin olarak düzeleceği söylenemez.

Bazı kişilerde zaman içerisinde tamamen kaybolabilir.

Bazılarında ise mevsimsel olarak tekrarlar.

Günümüzde hastalığı bütün kişilerde kalıcı biçimde ortadan kaldıran tek bir tedavi bulunmamaktadır.

Ancak uygun güneşten korunma, gerektiğinde ilaç tedavisi ve seçilmiş hastalarda fototerapiyle belirtiler önemli ölçüde kontrol altına alınabilir.

Çok sıkı ve uzun süreli güneşten kaçınan kişilerde D vitamini yetersizliği gelişebilir.

Ancak D vitamini elde etmek amacıyla hastalığı alevlendirecek şekilde güneşlenmek önerilmez.

Riskli hastalarda D vitamini düzeyi klinik gerekliliğe göre değerlendirilebilir.

Gerekirse beslenme ve uygun dozda takviye ile eksiklik giderilebilir.

Daha önce güneşli tatillerde şiddetli döküntü yaşayan kişiler tatil öncesinde dermatolojik değerlendirme yaptırabilir.

Uygun güneş koruyucu, UV koruyucu giysiler ve maruziyet planı hazırlanmalıdır.

Sık tekrarlayan ağır hastalıkta tatilden önce fototerapi veya seçilmiş ilaç tedavileri düşünülebilir.

Bu tedavilerin önceden planlanması gerekir. Özellikle sistemik ilaçlar yalnızca tatil sırasında gelişen döküntüye göre kişinin kendisi tarafından başlanmamalıdır.

İlk kez ortaya çıkan ve nedeni bilinmeyen güneşle ilişkili döküntüler dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Döküntüler güneşten uzaklaşılmasına rağmen uzun süre geçmiyorsa, kalıcı skar veya belirgin pigment değişikliği bırakıyorsa ya da yıl boyunca devam ediyorsa tanı yeniden gözden geçirilmelidir.

Eklem ağrısı, açıklanamayan ateş, belirgin halsizlik, ağız yaraları veya başka sistemik belirtiler bulunuyorsa lupus gibi alternatif hastalıklar araştırılabilir.

Yaygın su dolu kabarcıklar, şiddetli ağrı, enfeksiyon bulguları veya ciddi genel durum bozukluğu mevcutsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

2026 itibarıyla polimorf ışık erüpsiyonunda temel yaklaşım, hastalığı öncelikle klinik olarak doğru tanımak ve kişiye uygun bir güneşten korunma planı oluşturmaktır.

Hastalık güneş yanığından farklıdır ve birçok hastada UVA ışınları önemli tetikleyici olduğundan yalnızca yüksek SPF değerine bakmak yeterli değildir. Güneş koruyucunun güçlü UVA ve UVB koruması sağlaması gerekir.

Hafif hastalıkta fotoproteksiyon ve belirtilere yönelik topikal tedaviler çoğu zaman yeterlidir.

Şiddetli ve her yıl tekrarlayan hastalıkta ilkbahar öncesinde dermatolog kontrolünde dar bant UVB fototerapisi uygulanabilir. Bu yöntem güneşe karşı tolerans geliştirmeyi amaçlar ancak kontrolsüz güneşlenme veya solaryumla eşdeğer değildir.

Hidroksiklorokin gibi sistemik ilaçlar seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Bununla birlikte bütün hastalarda rutin ilaç tedavisi gerekli değildir ve bu ilaçların etkinliği güneşten korunmanın yerini alacak düzeyde değildir.

Tanının belirsiz olduğu hastalarda lupus, solar ürtiker, ilaç fotosensitivitesi ve başka fotodermatozlar dışlanmalıdır. Gerekli durumlarda fototest, fotoprovokasyon, kan testleri veya deri biyopsisi kullanılabilir.

En önemli nokta şudur: Polimorf ışık erüpsiyonu çoğu hastada iyi huylu seyreden, bulaşıcı olmayan ve kalıcı skar bırakmadan iyileşen bir hastalıktır. Hastalığın kontrolünde en önemli uygulama ani ve yoğun güneş maruziyetinden kaçınmak, yüksek UVA/UVB koruması sağlamak ve sık tekrarlayan ağır olgularda dermatolog gözetiminde koruyucu tedavileri planlamaktır.

Bilimsel Kaynaklar

Systematic review of the prevalence and incidence of the photodermatoses with meta-analysis of the prevalence of polymorphic light eruption

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36433668/

Immunopathogenesis and management of polymorphic light eruption

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34676645/

Polymorphic Light Eruption: What's New in Pathogenesis and Management

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30250845/

Polymorphous light eruption: clinic aspects and pathogenesis

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24891054/

Management of polymorphous light eruption: clinical course, pathogenesis, diagnosis and intervention

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12762832/

Prevention of polymorphic light eruption with a sunscreen of very high protection level against UVB and UVA radiation under standardized photodiagnostic conditions

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19002338/

Prevention of Polymorphic Light Eruption Afforded by a Very High Broad-Spectrum Protection Sunscreen Containing Ectoin

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35716331/

A new ecamsule-containing SPF 40 sunscreen cream for the prevention of polymorphous light eruption: a double-blind, randomized, controlled study in maximized outdoor conditions

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19326695/

Phototherapy in the Evaluation and Management of Photodermatoses

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31753194/

Phototherapy and photochemotherapy for polymorphic light eruption desensitization: a five-year case series review from a university teaching hospital

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28419574/

Prophylactic PUVA and UVB therapy in polymorphic light eruption--a controlled trial

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3555596/

Hydroxychloroquine in polymorphic light eruption: a controlled trial with drug and visual sensitivity monitoring

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3552020/

Comparative study of efficacy and safety of hydroxychloroquine and chloroquine in polymorphic light eruption: a randomized, double-blind, multicentric study

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18187817/