Molluskum kontagiosum nedir?

Molluskum kontagiosum, Poxviridae ailesindeki Molluscum contagiosum virüsünün neden olduğu yüzeyel bir viral deri enfeksiyonudur.

Hastalık en sık çocuklarda görülür ancak erişkinlerde de ortaya çıkabilir. Sağlıklı kişilerde genellikle ciddi bir hastalık değildir ve çoğu zaman zaman içerisinde bağışıklık sisteminin virüse karşı yanıt geliştirmesiyle kendiliğinden geriler.

Lezyonların görünümü oldukça karakteristiktir. Genellikle küçük, düzgün yüzeyli, parlak ve kubbe şeklinde kabarıklıklar oluşur. Merkezlerinde umbilikasyon adı verilen küçük bir çöküklük bulunması molluskum için önemli bir bulgudur.

Virüs en sık enfekte deriyle doğrudan temas sonucunda bulaşır.

Havlu, giysi, spor ekipmanı veya kişisel bakım malzemeleri gibi ortak kullanılan eşyalar da bulaşmada rol oynayabilir. Virüsün cansız yüzeylerden ne ölçüde bulaştığını kesin olarak belirlemek güç olmakla birlikte kişisel eşyaların paylaşılmaması önerilir.

Molluskum bulunan bölgenin kaşınması, koparılması veya tıraş edilmesi virüsün aynı kişinin başka deri bölgelerine taşınmasına neden olabilir. Buna oto-inokülasyon denir.

Yakın fiziksel temas bulaş açısından önemlidir. Erişkinlerde genital ve pubik bölgede bulunan lezyonlar cinsel temas sırasında da bulaşabilir.

Virüsle temas edildikten sonra lezyonların hemen ortaya çıkması gerekmez.

Kuluçka süresi genellikle birkaç haftadır ancak bazı kişilerde daha uzun olabilir. Bu nedenle hastanın hangi temastan enfekte olduğunu kesin olarak belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.

Hayır.

Molluskum genetik veya kalıtsal bir hastalık değildir. Aynı ailede birkaç kişide görülmesi genellikle ortak yaşam alanı ve yakın deri teması nedeniyle virüsün kişiler arasında bulaşmasıyla ilişkilidir.

En sık çocukluk çağında görülür.

Özellikle okul öncesi ve erken okul çağındaki çocuklarda yaygındır. Atopik dermatiti olan çocuklarda deri bariyerinin bozulması, kaşıntı ve kaşıma nedeniyle lezyonlar daha geniş alanlara yayılabilir.

2025 yılında yayımlanan çalışmalarda da atopik dermatit ile molluskum arasındaki ilişkinin devam ettiği, özellikle egzamalı çocuklarda klinik tablonun daha yaygın olabileceği gösterilmiştir.

Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlarda veya bağışıklık sistemi bozukluğu bulunan kişilerde lezyonlar çok daha fazla sayıda, büyük ve tedaviye dirençli olabilir.

Lezyonlar çoğunlukla birkaç milimetre çapındadır.

Deriden kabarık, düzgün yüzeyli, parlak ve kubbe şeklindedir. Deri renginde, beyazımsı veya pembe olabilir.

En tipik özellik merkezindeki küçük çöküklüktür. Bu çöküklüğün altında viral partikülleri ve hücresel materyali içeren beyazımsı bir yapı bulunabilir.

Bir kişide yalnızca birkaç lezyon olabileceği gibi onlarca lezyon da bulunabilir.

Çocuklarda gövde, kollar, bacaklar, koltuk altları, boyun ve yüz sık görülen bölgelerdir.

Avuç içi ve ayak tabanında tipik olarak görülmez.

Erişkinlerde kasık, pubik bölge, genital bölge ve uylukların iç yüzlerinde görülebilir.

Göz kapağında yerleşen molluskum lezyonları göz yüzeyinde irritasyona ve uzun süren konjonktivite neden olabilir.

Evet.

Molluskum lezyonlarının çevresinde kızarıklık, kuruluk ve kaşıntıyla seyreden molluskum dermatiti veya molluskum egzaması gelişebilir.

Bu durum özellikle atopik dermatiti bulunan çocuklarda daha sık görülür.

Kaşıntı nedeniyle lezyonların kaşınması virüsün başka alanlara taşınmasını kolaylaştırabileceği için eşlik eden egzamanın kontrol altına alınması önemlidir.

Her zaman değil.

Molluskum lezyonları iyileşmeye başlamadan önce belirgin şekilde kızarabilir, şişebilir ve kabuklanabilir.

Bu inflamatuvar dönem bazen bakteriyel enfeksiyonla karıştırılır. Aslında bazı lezyonlarda bu reaksiyon bağışıklık sisteminin virüsü ortadan kaldırmaya başladığının göstergesi olabilir.

Bu görünüm literatürde zaman zaman BOTE sign, yani “beginning of the end” olarak tanımlanmaktadır.

Bununla birlikte hızla artan ağrı, çevreye yayılan kızarıklık, belirgin irin, ateş veya genel durum bozukluğu varsa ikincil bakteriyel enfeksiyon açısından değerlendirme gerekir.

Hayır.

Siğil ve molluskum iki farklı viral hastalıktır.

Siğillere human papillomavirus, yani HPV, molluskuma ise Molluscum contagiosum virüsü neden olur.

Siğiller genellikle daha sert ve pürtüklü yüzeylidir. Molluskum ise daha düzgün, parlak ve çoğunlukla merkezinde karakteristik bir çöküklük bulunan lezyonlar oluşturur.

Çoğu hastada tanı dermatolojik muayene ile konur.

Tipik lezyonların görünümü genellikle tanı için yeterlidir.

Dermatoskopi karakteristik merkezi açıklığın ve damar yapılarının değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Tanıdan şüphe edilen, tek ve alışılmadık lezyonlarda veya bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda nadiren deri biyopsisi gerekebilir.

Tipik çocukluk çağı molluskumlarında bu genellikle sorun değildir.

Ancak erişkinlerde tek, büyük, hızla büyüyen veya klasik görünümden farklı bir lezyon bazal hücreli karsinom, keratoakantom veya başka deri tümörleriyle karışabilir.

Bu nedenle alışılmadık görünümdeki lezyonlarda dermatolojik değerlendirme ve gerekli durumlarda biyopsi önemlidir.

Evet.

Bağışıklık sistemi normal olan kişilerde molluskum genellikle kendiliğinden iyileşir.

Ancak “birkaç haftada geçer” şeklinde bir beklenti doğru değildir.

Çocuklarda doğal seyri değerlendiren prospektif bir çalışmada ortalama iyileşme süresi yaklaşık 13 ay bulunmuştur. Çocukların yaklaşık %30'unda lezyonlar 18 ay sonunda halen devam ederken yaklaşık %13'ünde iki yıldan uzun sürmüştür.

Dolayısıyla hastalık kendiliğinden geçebilse de bazı hastalarda oldukça uzun sürebilir.

Hayır.

Az sayıda lezyonu bulunan, şikâyeti olmayan ve bağışıklık sistemi normal olan çocuklarda hiçbir işlem yapmadan hastalığın kendiliğinden gerilemesini beklemek uygun bir yaklaşım olabilir.

Aktif tedavi kararı özellikle lezyonların çok sayıda olması, hızla yayılması, belirgin kaşıntı veya egzama oluşturması, sürekli tahriş olması, kozmetik rahatsızlık yaratması veya hastanın yaşam kalitesini etkilemesi durumunda düşünülebilir.

Göz kapağı, genital bölge veya problemli anatomik alanlardaki lezyonlarda da tedavi daha fazla gündeme gelebilir.

Tek bir tedavi bütün hastalar için en iyi yöntem değildir.

Tedavi seçimi kişinin yaşı, lezyonların sayısı, büyüklüğü, bulunduğu bölge, ağrı toleransı, atopik dermatit varlığı ve bağışıklık durumu dikkate alınarak yapılır.

Fiziksel tedaviler, topikal ilaçlar veya yalnızca takip seçenekleri kullanılabilir.

Evet.

Küretaj, molluskum lezyonlarının özel bir küret yardımıyla mekanik olarak uzaklaştırılmasıdır.

Avantajı lezyonun aynı seansta ortadan kaldırılabilmesidir.

Ancak ağrı, kanama, geçici renk değişikliği ve küçük iz gelişme riski vardır. Özellikle küçük çocuklarda işlem öncesinde lokal anestezik krem gerekebilir.

Çok sayıda lezyonu bulunan küçük çocuklarda her lezyona küretaj yapmak pratik olmayabilir.

Evet.

Sıvı nitrojenle yapılan kriyoterapi molluskum lezyonlarını ortadan kaldırmak için uzun yıllardır kullanılan yöntemlerden biridir.

Özellikle erişkinlerde ve az sayıda lezyonu bulunan hastalarda uygulanabilir.

Ancak işlem ağrılı olabilir. Su toplaması, kabuklanma, geçici veya bazen kalıcı renk değişiklikleri gelişebilir. Birden fazla seans gerekebilir.

Bu nedenle çok sayıda lezyonu bulunan küçük çocuklarda her zaman ilk tercih değildir.

Evet.

Kantaridin deride kontrollü bir su toplaması oluşturarak molluskum lezyonlarının ortadan kaldırılmasını amaçlayan topikal bir maddedir.

Kantaridin uzun yıllardır farklı hazırlanmış formülasyonlarla kullanılmıştır ancak standartlaştırılmış ürünlerle yapılan randomize çalışmalar son yıllarda tedavinin kanıt düzeyini artırmıştır.

İki büyük faz 3 çalışmada %0,7 kantaridin içeren standart bir preparat, taşıyıcı ürüne göre anlamlı olarak daha yüksek tam temizlenme oranları sağlamıştır.

ABD FDA, 2023 yılında %0,7 kantaridin içeren YCANTH'ı 2 yaş ve üzerindeki çocuklar ile erişkinlerde molluskum tedavisi için onaylamıştır. Bu ilaç sağlık profesyoneli tarafından uygulanmaktadır.

Bir ilacın ABD'de onaylanmış olması Türkiye'de aynı ürünün ruhsatlı veya erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Ürünlerin ülkeye göre ruhsat ve kullanım durumları ayrıca değerlendirilmelidir.

Berdazimer, nitrik oksit açığa çıkaran yeni bir topikal tedavidir.

Üç randomize kontrollü çalışmanın toplam analizinde 1.598 hasta değerlendirilmiş ve 12. haftada bütün molluskum lezyonlarının tamamen temizlenme oranı berdazimer grubunda %30,0, taşıyıcı jel grubunda ise %19,8 bulunmuştur.

En sık görülen yan etkiler uygulama bölgesinde ağrı ve kızarıklıktır.

ABD FDA, 2024 yılında %10,3 berdazimer jeli 1 yaş ve üzerindeki çocuklar ile erişkinlerin molluskum tedavisi için onaylamıştır.

Berdazimer evde uygulanabilen reçeteli bir tedavi olarak geliştirilmiştir ancak ruhsat ve erişilebilirlik ülkeden ülkeye değişmektedir.

Rutin kullanımını destekleyen güçlü kanıt yoktur.

Geçmişte molluskum tedavisinde topikal imiquimod kullanılmıştır. Ancak randomize kontrollü çalışmalar ve Cochrane değerlendirmesi imiquimodun taşıyıcı kremden daha etkili olmadığını, buna karşılık uygulama bölgesindeki reaksiyonları artırabildiğini göstermiştir.

Bu nedenle çocukluk çağı molluskumunda rutin tedavi olarak önerilmemektedir.

Hayır.

Lezyonların iğneyle delinmesi, tırnakla koparılması, sıkılması veya evde kazınması önerilmez.

Bu işlemler virüsün çevredeki deriye taşınmasına, kanama, iz, pigment değişikliği ve ikincil bakteriyel enfeksiyon gelişmesine neden olabilir.

Mekanik olarak uzaklaştırılacaksa işlem uygun teknik ve hijyen koşullarında hekim tarafından yapılmalıdır.

Erişkinlerde genital bölgedeki molluskum yakın deri teması ve cinsel temas sırasında bulaşabilir.

Ancak genital bölgede molluskum bulunması tek başına bulaşın kesin olarak hangi temasla gerçekleştiğini göstermez.

Erişkin bir hastada pubik veya genital molluskum saptandığında klinik öyküye göre diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından değerlendirme de düşünülebilir.

Çocuklarda genital veya perigenital molluskum ise her zaman cinsel bulaş anlamına gelmez. Oto-inokülasyon ve yakın temas gibi başka bulaş yolları da mümkündür ve durum klinik bağlam içerisinde değerlendirilmelidir.

Evet.

Göz kapağı kenarında bulunan bir molluskum lezyonu virüs içeren materyalin göz yüzeyiyle temas etmesi sonucunda kronik konjonktivite yol açabilir.

Özellikle uzun süren tek taraflı göz kızarıklığında göz kapağı kenarı molluskum açısından değerlendirilmelidir.

Göz çevresindeki lezyonların tedavisi hassas anatomik bölge nedeniyle dikkatli planlanmalı ve gerektiğinde göz hastalıkları uzmanıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Genellikle evet.

Molluskum kontagiosum nedeniyle çocuğun okuldan veya kreşten uzaklaştırılması çoğu durumda gerekli değildir.

Lezyonların kaşınmaması, açık bölgelerdeki lezyonların gerektiğinde kapatılması, ellerin yıkanması ve havlu gibi kişisel eşyaların paylaşılmaması bulaş riskini azaltmaya yardımcı olur.

Molluskum yalnızca yüzme havuzundan bulaşan bir hastalık değildir.

Yakın deri teması, ortak kullanılan havlular, yüzme ekipmanları ve nemli ortamda oluşan küçük deri travmalarının bulaşa katkısı olabilir.

Çocukların yalnızca molluskum nedeniyle bütün yüzme faaliyetlerinden uzun süre uzaklaştırılması genellikle gerekli değildir. Lezyonların uygun şekilde kapatılması ve havlu, yüzme tahtası veya kişisel malzemelerin paylaşılmaması önerilebilir.

Çoğu lezyon belirgin iz bırakmadan iyileşir.

Ancak lezyonların sıkılması, kaşınması, ikincil enfeksiyon gelişmesi veya agresif fiziksel tedaviler sonrasında küçük çökük izler ya da açık veya koyu renk değişiklikleri kalabilir.

Atopik deri yapısı ve yoğun inflamasyon da renk değişikliği riskini artırabilir.

Evet.

Bağışıklık sistemi belirgin şekilde baskılanmış kişilerde molluskum çok sayıda, yaygın, büyük veya alışılmadık görünümde olabilir.

Özellikle erişkin bir kişide yüz bölgesinde çok sayıda büyük veya tedaviye dirençli molluskum lezyonlarının ortaya çıkması bağışıklık sistemini etkileyen durumların değerlendirilmesini gerektirebilir.

Bu durum tek başına herhangi bir hastalığın tanısını koydurmaz ancak klinik değerlendirme gerektirir.

Olabilir.

Bir molluskum lezyonunun tedavi edilmesi kişinin virüse karşı anında tam bağışıklık kazandığı anlamına gelmez.

Ayrıca tedavi sırasında henüz gözle görünür hale gelmemiş lezyonlar bulunabilir. Bu nedenle başarılı bir tedaviden birkaç hafta sonra yeni lezyonların ortaya çıkması mümkündür.

Yeni lezyon oluşması her zaman uygulanan tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez.

Tanıdan emin olunmayan lezyonlarda, çok sayıda veya hızla yayılan molluskumlarda, belirgin kaşıntı ve egzama eşlik ettiğinde, göz kapağı veya genital bölgede lezyon bulunduğunda dermatoloji değerlendirmesi yararlıdır.

Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda, erişkinlerde çok yaygın hastalıkta veya lezyonların alışılmadık büyüklük ve görünümde olması durumunda değerlendirme daha önemlidir.

2026 itibarıyla molluskum kontagiosumun sağlıklı çocukların büyük bölümünde kendiliğinden iyileşebilen bir viral enfeksiyon olduğu kabul edilmektedir.

Ancak kendiliğinden iyileşme her zaman hızlı değildir. Prospektif veriler ortalama sürenin yaklaşık 13 ay olabileceğini ve bazı çocuklarda hastalığın iki yıldan uzun sürebildiğini göstermektedir.

Bu nedenle iki yaklaşım da uygun olabilir: Şikâyeti olmayan ve sınırlı hastalıkta izlem yapılabilir; yaygın, kaşıntılı, uzun süren, bulaş veya yaşam kalitesi açısından sorun oluşturan hastalıkta aktif tedavi düşünülebilir.

Küretaj ve kriyoterapi halen kullanılmaktadır. Kantaridin için büyük randomize çalışmalar tamamlanmış ve standart %0,7 kantaridin preparatı ABD'de 2023 yılında onaylanmıştır. Nitrik oksit açığa çıkaran %10,3 berdazimer jel ise 2024 yılında ABD'de onaylanan yeni bir topikal seçenektir.

Buna karşılık imiquimod gibi geçmişte sık kullanılan bazı yöntemlerin etkinliğini destekleyen kanıt yetersizdir ve rutin molluskum tedavisinde kullanılmaları uygun değildir.

En önemli nokta her molluskumun mutlaka tedavi edilmesi gerekmediği gibi, bütün hastaların da yalnızca kendiliğinden geçmesi için bekletilmesinin gerekmediğidir. Tedavi kararı lezyonların sayısı ve yerleşimi, hastanın yaşı, atopik dermatit varlığı, bağışıklık durumu ve hastalığın çocuk ile aile üzerindeki etkisine göre bireyselleştirilmelidir.

Bilimsel Kaynaklar

Molluscum contagiosum: a comprehensive review of treatment modalities

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40847879/

Molluscum contagiosum: an update and review of new perspectives in etiology, diagnosis, and treatment

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31239742/

Interventions for cutaneous molluscum contagiosum

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28513067/

Time to resolution and effect on quality of life of molluscum contagiosum in children in the UK: a prospective community cohort study

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25541478/

Safety and Efficacy of VP-102, a Proprietary, Drug-Device Combination Product Containing Cantharidin, 0.7% (w/v), in Children and Adults With Molluscum Contagiosum: Two Phase 3 Randomized Clinical Trials

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32965495/

Berdazimer gel for molluscum contagiosum: An integrated analysis of 3 randomized controlled trials

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37804936/

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38643362/

Epidemiologic and Clinical Evaluation of the Bidirectional Link Between Molluscum Contagiosum and Atopic Dermatitis in Children

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41183468/

FDA Approves First Treatment for Molluscum Contagiosum – YCANTH (Cantharidin)

FDA: https://www.fda.gov/drugs/news-events-human-drugs/fda-approves-first-treatment-molluscum-contagiosum

ZELSUVMI (Berdazimer) Drug Trials Snapshot

FDA: https://www.fda.gov/drugs/drug-approvals-and-databases/drug-trials-snapshots-zelsuvmi