Mikrobik deri hastalıkları nedir?

Sağlıklı deri mikroorganizmalara karşı güçlü bir fiziksel ve bağışıklık bariyeridir.

Derinin bütünlüğü bozulduğunda bakterilerin daha derin dokulara ulaşması kolaylaşabilir. Kesiler, sıyrıklar, böcek ısırıkları, cerrahi yaralar, egzama, kronik ülserler, çatlaklar ve ayak parmak aralarındaki mantar enfeksiyonları bu giriş kapılarından bazılarıdır.

Nem, terleme, sürtünme, tıraş ve epilasyon gibi işlemler de bazı enfeksiyonların gelişimini kolaylaştırabilir.

Bununla birlikte deride bakteri bulunması her zaman enfeksiyon olduğu anlamına gelmez. Derimizde doğal olarak yaşayan çok sayıda mikroorganizma vardır. Hastalık gelişmesi mikroorganizmanın türü, deri bariyerinin durumu, bağışıklık sistemi ve kişinin diğer sağlık özelliklerinin birlikte etkisine bağlıdır.

Bakteriyel deri enfeksiyonlarının önemli bir bölümünde Staphylococcus aureus ve Streptococcus pyogenes rol oynar.

Ancak bütün enfeksiyonların etkeni aynı değildir.

Enfeksiyonun bulunduğu bölge, yaranın tipi, hastanın bağışıklık durumu, hastane teması, önceki antibiyotik kullanımı ve bölgesel antibiyotik direnç özellikleri etken mikroorganizmayı değiştirebilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan, ağır, alışılmadık veya tedaviye dirençli enfeksiyonlarda kültür alınması gerekebilir.

Halk arasında yılancık olarak adlandırılan hastalığın tıbbi adı erizipeldir.

Erizipel, çoğunlukla streptokokların neden olduğu akut bakteriyel deri enfeksiyonudur. Derinin daha yüzeyel tabakalarını ve yüzeyel lenf damarlarını etkiler.

Hastalık genellikle ani başlar.

Etkilenen bölgede canlı kırmızı renk, sıcaklık artışı, şişlik, hassasiyet ve ağrı gelişebilir. Kızarıklığın sınırları çoğu zaman çevredeki normal deriden oldukça belirgindir.

Ateş, titreme, halsizlik ve genel kırgınlık deri bulgularından önce veya deri bulgularıyla birlikte ortaya çıkabilir.

Hayır.

Hastalığın yılan veya başka bir hayvanla doğrudan ilişkisi yoktur.

“Yılancık” yalnızca halk arasında kullanılan geleneksel bir isimdir.

Günümüzde erizipelin en sık görüldüğü bölgelerden biri alt ekstremitelerdir.

Yüz bölgesinde de görülebilir ancak bacak tutulumu oldukça yaygındır.

Özellikle ayak parmak aralarındaki mantar enfeksiyonu nedeniyle oluşan çatlaklar, kronik bacak ödemi, lenfödem, venöz yetmezlik, obezite ve geçirilmiş erizipel atakları yeni atakların gelişme riskini artırabilir.

Bu nedenle yalnızca mevcut enfeksiyonun tedavisi değil, bakterilerin deriye girişini kolaylaştıran faktörlerin belirlenmesi de önemlidir.

Doğrudan “mantar yılancık yapar” demek doğru değildir ancak önemli bir risk faktörüdür.

Ayak parmak aralarındaki mantar enfeksiyonu deride çatlaklar ve bariyer bozukluğu oluşturabilir. Bu alanlar bakterilerin deriye girmesi için bir giriş kapısı haline gelebilir.

Özellikle tekrarlayan bacak erizipeli veya selüliti bulunan hastalarda ayak parmak aralarının dermatolojik olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Tam olarak değildir.

Her ikisi de bakteriyel deri ve yumuşak doku enfeksiyonudur ancak tutulan doku derinliği ve klinik görünüm farklı olabilir.

Erizipel daha yüzeyel dermis ve lenfatik yapıları etkiler. Kızarıklığın sınırları genellikle daha keskindir.

Selülit ise dermisin daha derin bölümlerini ve deri altı dokusunu tutar. Kızarıklığın sınırları daha belirsiz olabilir.

Günlük klinik uygulamada bu iki tablo bazen birbirinden kesin olarak ayrılamaz ve tedavi yaklaşımları birçok açıdan benzerdir.

Hayır.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Venöz staz dermatiti, kontakt dermatit, lenfödem, derin ven trombozu, gut, inflamatuvar hastalıklar ve çeşitli başka deri hastalıkları bakteriyel selüliti taklit edebilir.

2025 yılında yayımlanan güncel derlemelerde de erizipel ve selülitin çok sayıda enfeksiyöz ve enfeksiyon dışı hastalıkla karışabildiği ve yanlış tanının gereksiz antibiyotik kullanımına neden olabileceği vurgulanmıştır.

Bu nedenle özellikle iki taraflı, uzun süredir devam eden veya tipik enfeksiyon bulguları göstermeyen bacak kızarıklıklarında tanı yeniden değerlendirilmelidir.

Temel tedavi uygun antibiyotiktir.

Kullanılacak antibiyotiğin türü enfeksiyonun klinik özellikleri, hastanın alerjileri, eşlik eden hastalıkları, enfeksiyonun şiddeti ve bölgesel direnç özelliklerine göre belirlenir.

Hafif olgularda ağızdan tedavi yeterli olabilirken ateş, hızlı ilerleme, belirgin sistemik bulgular veya ciddi eşlik eden hastalıkların bulunması durumunda damar yoluyla tedavi ve hastanede takip gerekebilir.

Bacak enfeksiyonlarında uygun hastalarda ekstremitenin yükseltilmesi ve eşlik eden ödemin değerlendirilmesi de tedavinin önemli bir parçasıdır.

Hayır.

“Yılancık taşı” olarak bilinen geleneksel uygulamaların bakteriyel erizipeli tedavi ettiğini gösteren bilimsel kanıt yoktur.

Erizipel tedavisinin geciktirilmesi enfeksiyonun ilerlemesine ve komplikasyon gelişmesine neden olabilir.

Evet.

Özellikle kronik bacak ödemi, lenfödem, venöz yetmezlik, obezite, ayak mantarı veya deri bariyerini bozan başka hastalıkları bulunan kişilerde erizipel ve selülit tekrarlayabilir.

Tekrarlayan enfeksiyonlar lenfatik dolaşımın daha fazla bozulmasına, bu da ödemin artmasına yol açabilir.

Böylece enfeksiyon ve lenfödem birbirini besleyen bir döngü oluşturabilir.

Bu nedenle tekrarlayan ataklarda yalnızca antibiyotik vermek yerine altta yatan risk faktörlerinin kontrol altına alınması gerekir.

Lenfanjit, enfeksiyonun lenf damarları boyunca ilerlemesi sonucu oluşan inflamasyondur.

Deride enfeksiyon odağından yukarı doğru ilerleyen kırmızı ve hassas çizgiler görülebilir.

Ateş, halsizlik ve bölgesel lenf bezlerinde ağrılı büyüme eşlik edebilir.

Lenfanjit gelişmesi enfeksiyonun lokal bir deri sorunundan daha geniş bir alana yayıldığını gösterebildiği için tıbbi değerlendirme gerektirir.

Çıbanın tıbbi adı furonküldür.

Furonkül, kıl folikülünün ve çevresindeki dokunun derin enfeksiyonudur. En sık etken Staphylococcus aureus bakterisidir.

Başlangıçta kırmızı, ağrılı ve sert bir nodül şeklinde görülür.

Zamanla içerisinde cerahat birikerek apse haline gelebilir.

Furonkül saçlı deri dışında kıl bulunan hemen her bölgede ortaya çıkabilir ancak sürtünme, terleme ve tahrişin fazla olduğu alanlarda daha sık görülebilir.

Tek bir furonkül tamamen sağlıklı kişilerde de gelişebilir.

Ancak tekrarlayan veya çok sayıda furonkül söz konusu olduğunda kolaylaştırıcı faktörler araştırılmalıdır.

Staphylococcus aureus taşıyıcılığı, aynı evde yaşayan kişiler arasında bakterinin dolaşımı, obezite, diyabet, bazı kronik deri hastalıkları ve bağışıklık sistemini etkileyen durumlar tekrarlamayı kolaylaştırabilir.

2014 yılında yayımlanan kapsamlı değerlendirmelerde özellikle tekrarlayan furonkülozda hastanın yanı sıra yakın temaslılarda da bulaş ve taşıyıcılık zincirinin önem taşıdığı gösterilmiştir.

Hayır.

Çıbanı evde sıkmak, iğneyle delmek veya kesmeye çalışmak önerilmez.

Bu işlemler enfeksiyonun çevre dokulara yayılmasına, ağrı ve kanamanın artmasına veya yeni enfeksiyon odaklarının oluşmasına neden olabilir.

Apse oluşmuş ve cerahat birikmişse uygun tedavi çoğu zaman doktor tarafından yapılan insizyon ve drenajdır.

Hayır.

Bu önemli bir noktadır.

Basit ve sınırlı bir deri apsesinde yeterli drenaj bazı hastalarda temel tedavidir ve her hastada sistemik antibiyotik gerekli olmayabilir.

Buna karşılık ateş veya sistemik enfeksiyon bulguları, çok sayıda lezyon, çevrede yaygın selülit, bağışıklık sisteminin baskılanması, bazı anatomik bölgelerde enfeksiyon veya tedavi başarısızlığı gibi durumlarda antibiyotik gerekebilir.

Antibiyotik kararı muayene bulgularına göre verilmelidir.

Gerekebilir.

Özellikle sık tekrarlayan, birden fazla kişiyi etkileyen veya standart tedaviye yanıt vermeyen furonküllerde kültür antibiyotik seçimini ve Staphylococcus aureus taşıyıcılığının değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.

Bazı tekrarlayan vakalarda burun veya farklı deri bölgelerindeki bakteri taşıyıcılığı için dekolonizasyon yöntemleri kullanılabilir.

Ancak bu uygulamaların her çıban hastasına rutin olarak yapılması gerekmez.

Folikülit, kıl folikülünün inflamasyonudur.

Bakteriyel folikülitte en sık etkenlerden biri Staphylococcus aureus'tur ancak bütün folikülitler bakteriyel değildir.

Mantarlar, mayalar, bazı ilaçlar, sıcak ve nemli ortam, sürtünme, tıraş ve diğer tahriş edici faktörler de folikülite neden olabilir.

Bu nedenle folikülit ile sivilce aynı hastalık değildir.

Akne vulgaris farklı bir patogeneze sahip kronik inflamatuvar bir hastalıktır.

Evet.

Tıraş, ağda veya kıl koparma kıl foliküllerinin çevresinde küçük travmalar oluşturabilir.

Bu durum bakterilerin foliküle girişini kolaylaştırabilir veya enfeksiyon olmadan irritatif folikülite yol açabilir.

Sakallı bölgede tekrarlayan kıl dönmesi ve inflamasyon ise psödofolikülit olabilir ve bakteriyel enfeksiyondan farklı bir durumdur.

Bu ayrım tedaviyi değiştirir.

Evet.

Özellikle yeterince dezenfekte edilmemiş sıcak havuz ve jakuzilerden sonra Pseudomonas aeruginosa adlı bakterinin neden olduğu folikülit gelişebilir.

Genellikle mayo altında kalan bölgelerde çok sayıda kırmızı veya püstüler lezyon ortaya çıkar.

Çoğu sağlıklı kişide kendiliğinden gerileyebilir ancak ağır veya devam eden durumlarda dermatolojik değerlendirme gerekir.

Karbunkül, birbirine komşu birden fazla furonkülün birleşerek daha geniş ve derin bir enfeksiyon oluşturmasıdır.

Derinin altında birbiriyle bağlantılı apseler bulunabilir ve yüzeyde birden fazla akıntı noktası ortaya çıkabilir.

Furonküle göre daha ciddi bir tablodur.

Ateş ve genel durum bozukluğu daha sık görülebilir.

Özellikle diyabeti olan veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Hayır.

Halk arasında köpek memesi olarak bilinen hidradenitis suppurativa, eski açıklamaların aksine basit bir ter bezi veya bakteri enfeksiyonu değildir.

Günümüzde hidradenitis suppurativa kıl folikülü merkezli kronik inflamatuvar bir hastalık olarak kabul edilmektedir.

Koltuk altı, kasık, genital çevre, kalçalar ve meme altları gibi bölgelerde tekrarlayan ağrılı nodüller, apseler ve akıntılı tüneller gelişebilir.

Bakteriler bazı lezyonlarda ikincil olarak bulunabilir ancak hastalığın temel nedeni bakteri değildir.

Çünkü yalnızca tekrarlayan çıbanlarla karıştırılması tanının yıllarca gecikmesine neden olabilir.

Hastalık ilerledikçe deri altında kalıcı tüneller, fistüller ve skarlar gelişebilir.

Erken tanı kalıcı doku hasarının azaltılması açısından önemlidir.

Sigara kullanımı ve obezite hastalığın şiddetiyle ilişkilidir ancak hastalık yalnızca bu faktörlerden kaynaklanmaz.

Genetik yatkınlık, foliküler tıkanma ve bağışıklık sistemindeki inflamatuvar süreçler birlikte rol oynar.

Tedavi hastalığın şiddetine ve aktif inflamasyon ile kalıcı tünel-skar yapılarının miktarına göre planlanır.

Topikal tedaviler, sistemik antibiyotikler, antiinflamatuvar tedaviler, biyolojik ilaçlar ve farklı cerrahi yöntemler kullanılabilir.

2025 Avrupa S2k kılavuzunda hidradenitis suppurativa tedavisi hastalığın aktif inflamatuvar ve ağırlıklı olarak yapısal formlarının birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır. Orta ve şiddetli hastalıkta adalimumab, secukinumab ve bimekizumab gibi biyolojik tedaviler güncel tedavi seçenekleri arasındadır.

Bu nedenle yıllarca yalnızca tekrar tekrar antibiyotik kullanılması güncel hidradenitis suppurativa tedavisini karşılamaz.

Arpacığın tıbbi adı hordeolumdur.

Kirpik folikülü veya göz kapağındaki yağ bezlerinin akut inflamasyonu ve çoğunlukla bakteriyel enfeksiyonu sonucunda gelişir.

Göz kapağında ağrılı, kızarık ve lokalize bir şişlik meydana gelir.

Dış arpacık kirpik kenarına yakınken iç arpacık göz kapağındaki meibomian bezlerinden kaynaklanabilir.

Hayır.

Arpacık genellikle akut, ağrılı ve enfeksiyonla ilişkili bir tablodur.

Şalazyon ise meibomian bezinin tıkanmasına bağlı gelişen ve çoğunlukla enfeksiyon olmayan kronik inflamatuvar bir nodüldür.

Özellikle ağrısız ve uzun süre kalan göz kapağı şişliklerinin otomatik olarak “arpacık” kabul edilmemesi gerekir.

Ilık kompres ve göz kapağı hijyeni sık kullanılan ilk yaklaşımlardır.

Antibiyotik gereksinimi her hastada aynı değildir.

Büyük, tekrarlayan veya uzun süre gerilemeyen lezyonlar ile göz çevresine yayılan belirgin kızarıklık ve şişlik göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Görme değişikliği, göz hareketlerinde ağrı veya yaygın göz çevresi şişliği gelişmesi basit bir arpacıktan daha ciddi bir enfeksiyonun işareti olabilir.

Tırnak çevresindeki dokunun inflamasyonuna paronişi denir.

Akut ve kronik paronişi birbirinden ayrılmalıdır.

Akut paronişi çoğunlukla tırnak çevresindeki deri bariyerinin travmayla bozulmasından sonra gelişen bakteriyel enfeksiyondur.

Manikür, tırnak etlerini koparma, tırnak yeme, batık tırnak veya küçük travmalar kolaylaştırıcı olabilir.

Tırnak çevresinde ani ağrı, kızarıklık ve şişlik gelişir. Apse oluşabilir.

Hafif ve apse oluşmamış vakalarda lokal bakım ve uygun topikal tedaviler kullanılabilir.

Belirgin cerahat birikimi varsa apsenin drenajı gerekebilir.

Yaygın çevre enfeksiyonu veya başka risk faktörleri bulunduğunda sistemik antibiyotik gündeme gelebilir.

Tedavi kişinin klinik bulgularına göre düzenlenir.

Genellikle hayır.

Bu konu geçmişte farklı değerlendirilmiştir.

Günümüzde kronik paronişi daha çok tekrarlayan su, deterjan ve irritan teması sonucunda tırnak çevresindeki koruyucu bariyerin bozulduğu kronik inflamatuvar bir el dermatiti olarak kabul edilmektedir.

Candida ve çeşitli bakteriler hasarlanmış alana ikincil olarak yerleşebilir ancak hastalığın temel mekanizması çoğu vakada yalnızca Candida enfeksiyonu değildir.

Bu nedenle tedavide ellerin nem ve irritanlardan korunması, deri bariyerinin yeniden oluşturulması ve inflamasyonun kontrol edilmesi önemli yer tutar.

Pişik kelimesi günlük dilde farklı durumlar için kullanılabilir.

İntertrigo, birbirine temas eden deri yüzeylerinde sıcaklık, nem ve sürtünmenin oluşturduğu inflamasyondur.

Meme altı, koltuk altı, kasık, karın kıvrımları, kalça arası ve diğer deri katlantılarında görülebilir.

İntertrigo başlangıçta mutlaka bir enfeksiyon değildir.

Nemli ve hasarlanmış deri üzerinde daha sonra Candida, bakteriler veya başka mikroorganizmalar çoğalabilir. 2023 kapsamlı derlemesinde de tedavinin temelinin kolaylaştırıcı faktörlerin azaltılması, deri kıvrımının uygun bakımı ve varsa ikincil enfeksiyonun etkene göre tedavi edilmesi olduğu vurgulanmıştır.

Obezite, aşırı terleme, sıcak ve nemli iklim, diyabet, hareket kısıtlılığı ve hava dolaşımını azaltan giysiler riski artırabilir.

Derinin sürekli birbirine sürtünmesi bariyeri bozar.

Tedavinin önemli bir bölümü bölgenin kuru tutulması, sürtünmenin azaltılması ve tekrar oluşmasına neden olan koşulların kontrol edilmesidir.

Candida ile ikincil enfeksiyon geliştiğinde kırmızı ve nemli bir alanın çevresinde küçük ayrı kırmızı papül veya püstüller görülebilir.

Bunlara satellit lezyonlar denir.

Ancak her kasık veya deri kıvrımı kızarıklığı Candida değildir.

Dermatofit enfeksiyonu, eritrazma, invers psoriasis, kontakt dermatit ve başka hastalıklar benzer görünüm oluşturabilir.

Bebek bezi dermatiti temel olarak idrar ve dışkıyla uzun süreli temas, nem, sürtünme ve deri bariyerinin bozulması sonucunda gelişen irritan dermatittir.

Dolayısıyla başlangıçta “mikrop kapmış deri” anlamına gelmez.

Bezin sık değiştirilmesi, derinin nazik temizlenmesi, hava ile temasının artırılması ve uygun bariyer ürünlerin kullanılması temel yaklaşımlardır.

Candida ikincil olarak tabloya eklenebilir ve bu durumda antifungal tedavi gerekebilir.

Dudak köşelerinde gelişen inflamasyona angular cheilitis, angular keilit veya perleş denir.

Kızarıklık, çatlama, yanma, hassasiyet ve zaman zaman kabuklanma görülebilir.

Bu hastalık da yalnızca bakteriyel enfeksiyon değildir.

Ağız köşelerinin tükürükle uzun süre nemli kalması temel faktörlerden biridir. Candida ve Staphylococcus aureus gibi mikroorganizmalar tabloya ikincil olarak katılabilir.

Diş protezleri veya ağız kapanışındaki değişiklikler nedeniyle tükürüğün ağız köşelerinde birikmesi, dudak yalama alışkanlığı ve ağız kuruluğu tekrarlamayı kolaylaştırabilir.

Bazı hastalarda demir, B12, folat veya diğer beslenme eksiklikleri de araştırılabilir.

Diyabet veya bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar gibi sistemik faktörler seçilmiş hastalarda önem taşıyabilir.

Bu nedenle sürekli tekrarlayan angular cheilitis yalnızca antifungal krem sürülerek geçiştirilmemelidir.

İmpetigo, özellikle çocuklarda görülen bulaşıcı yüzeyel bakteriyel deri enfeksiyonudur.

En sık Staphylococcus aureus ve Streptococcus pyogenes ile ilişkilidir.

İki temel klinik görünümü vardır: nonbüllöz impetigo ve büllöz impetigo.

Nonbüllöz tip daha sık görülür.

Küçük kabarcık veya püstüller hızla açılır ve üzerlerinde tipik bal renginde sarı-kahverengi kabuklar oluşur.

Yüz, özellikle burun ve ağız çevresi sık etkilenen bölgelerdendir.

Büllöz impetigoda daha büyük, gevşek su dolu kabarcıklar meydana gelir.

Bu tablo Staphylococcus aureus'un ürettiği bazı toksinlerle ilişkilidir.

Özellikle küçük çocuklarda görülebilir.

Büllöz hastalık yaygınsa veya genel durum etkilenmişse daha yakından değerlendirme gerekir.

Yakın deri teması ile kolayca bulaşabilir.

Kaşıma sonucunda kişinin kendi derisinin başka bölgelerine de yayılabilir.

Ortak havlu, giysi ve kişisel eşyaların kullanılması bulaş riskini artırabilir.

Egzama, böcek ısırıkları veya küçük yaralar üzerinde ikincil impetigo da gelişebilir.

Tedavi hastalığın yaygınlığına göre belirlenir.

Sınırlı hastalıkta uygun topikal antibakteriyel tedaviler yeterli olabilir.

Çok sayıda lezyon, yaygın hastalık, salgın durumu veya topikal tedavinin pratik olmadığı durumlarda sistemik antibiyotik gerekebilir.

2026 tarihli güncel hızlı kanıt değerlendirmesi de sınırlı hastalık ile yaygın hastalığın tedavisinin birbirinden ayrılması gerektiğini, antibiyotik seçiminin hastalığın yaygınlığı ve olası etkenlere göre yapılmasını desteklemektedir.

Antibiyotik direnci nedeniyle her deri yarasına gelişigüzel antibiyotik krem uygulanması doğru değildir.

Yüzeyel impetigo çoğunlukla kalıcı iz bırakmadan iyileşir.

Ancak lezyonların derinleşmesi, yoğun kaşıma veya farklı bir enfeksiyonun tabloya eşlik etmesi iz riskini değiştirebilir.

Lezyon iyileştikten sonra geçici renk değişiklikleri görülebilir.

Hayır.

Tipik ve hafif birçok enfeksiyonda tanı klinik muayeneyle konabilir.

Ancak tekrarlayan apseler, tedaviye yanıt vermeyen enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar, sıra dışı mikroorganizma şüphesi veya antibiyotik direnci açısından riskli durumlarda kültür yararlı olabilir.

Özellikle cerahatli lezyonlarda alınan uygun örnek etkenin ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Hayır.

“Deri enfeksiyonu var, o halde antibiyotik gerekir” şeklinde tek bir kural yoktur.

Örneğin apse tedavisinde drenaj temel tedavi olabilirken inflamatuvar hidradenitis suppurativa veya kronik paronişide problemin temel nedeni bakteriyel enfeksiyon olmayabilir.

Öte yandan erizipel ve gerçek bakteriyel selülit gibi hastalıklarda antibiyotik tedavisi gereklidir.

Bu ayrım hem tedavinin başarısı hem de gereksiz antibiyotik kullanımının azaltılması açısından önemlidir.

Evet.

Staphylococcus aureus dahil deri enfeksiyonlarına neden olabilen bakterilerde antibiyotik direnci dünyanın farklı bölgelerinde değişen oranlarda görülmektedir.

Bu nedenle geçmişte kullanılan her antibiyotik günümüzde her hasta için uygun olmayabilir.

Özellikle sık antibiyotik kullanan, hastane ile ilişkili enfeksiyon riski bulunan veya standart tedaviye yanıt vermeyen kişilerde tedavi seçiminin kişiselleştirilmesi gerekir.

Bazıları bulaşıcıdır, bazıları değildir.

İmpetigo oldukça kolay bulaşabilir.

Staphylococcus aureus kaynaklı furonküller yakın temaslılar arasında yayılabilir.

Erizipel ve selülit ise genellikle günlük temasla bir kişiden diğerine kolayca bulaşan hastalıklar değildir; bakterilerin kişinin kendi bozulmuş deri bariyerinden daha derine girmesi önemli rol oynar.

Hidradenitis suppurativa bulaşıcı değildir.

İntertrigo da tek başına bulaşıcı bir hastalık değildir ancak üzerine yerleşen bazı enfeksiyonların özellikleri farklı olabilir.

Derinin koruyucu bariyerinin korunması en önemli yaklaşımlardan biridir.

Egzama, ayak mantarı, kronik yaralar ve çatlaklar tedavi edilmeli; deri kıvrımları uygun şekilde kuru tutulmalı ve küçük yaralar temiz tutulmalıdır.

Havlu, tıraş bıçağı ve benzeri kişisel bakım ürünlerinin paylaşılmaması özellikle tekrarlayan stafilokok enfeksiyonlarında önemlidir.

Tekrarlayan enfeksiyonlarda diyabet, kronik ödem, lenfödem veya başka kolaylaştırıcı hastalıkların kontrol edilmesi gerekebilir.

Hızla genişleyen kızarıklık ve şişlik, yüksek ateş, titreme, belirgin genel durum bozukluğu veya kısa sürede ilerleyen şiddetli ağrı varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Özellikle deride görülen bulgularla orantısız derecede şiddetli ağrı, hızla ilerleyen şişlik, morarma, su toplaması, deri nekrozu, bilinç değişikliği veya tansiyon düşüklüğü daha derin ve ciddi yumuşak doku enfeksiyonlarının işareti olabilir.

Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonları nadirdir ancak hızlı ilerleyebilir ve acil cerrahi değerlendirme gerektirebilir.

2026 itibarıyla en önemli yaklaşım her kızarıklığı enfeksiyon, her apseli görünümlü hastalığı da yalnızca bakteriyel hastalık olarak kabul etmemektir.

Erizipel ve selülit gerçek bakteriyel enfeksiyonlardır ancak venöz hastalıklar, lenfödem, egzama ve çeşitli inflamatuvar hastalıklar bunları taklit edebilir. 2025 tarihli güncel değerlendirmeler bu ayırıcı tanının gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek açısından önemini yeniden vurgulamıştır.

Furonkül ve deri apselerinde cerahatin uygun şekilde drenajı tedavinin temel parçalarından biridir ve her hastada antibiyotik gerekli değildir. Tekrarlayan hastalıkta kültür, Staphylococcus aureus taşıyıcılığı ve kolaylaştırıcı faktörler değerlendirilmelidir.

Hidradenitis suppurativa artık basit bir “ter bezi enfeksiyonu” olarak kabul edilmemektedir. Foliküler ve immün aracılı kronik inflamatuvar bir hastalıktır ve 2025 Avrupa kılavuzunda antibiyotiklerin yanı sıra biyolojik tedaviler ve uygun hastalarda cerrahinin birlikte kullanıldığı evreye dayalı bir yaklaşım benimsenmektedir.

Aynı şekilde kronik paronişi temel olarak kronik irritatif-inflamatuvar bir tırnak çevresi hastalığı, intertrigo ise nem ve sürtünmeyle başlayan inflamatuvar bir deri kıvrımı hastalığıdır. Mikroorganizmalar bu tablolara ikincil olarak eklenebilir.

Dolayısıyla güncel yaklaşımda temel soru yalnızca “hangi antibiyotiği kullanalım?” değildir. Öncelikle gerçek enfeksiyonun varlığı, enfeksiyonun derinliği, apse bulunup bulunmadığı, etken mikroorganizma olasılığı, altta yatan deri hastalığı ve tekrar gelişmesine neden olan faktörler birlikte değerlendirilmelidir.

Bilimsel Kaynaklar

Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections: 2014 update by the Infectious Diseases Society of America

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24973422/

Mimickers of erysipelas and cellulitis: A narrative review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39508653/

Recurrent furunculosis - challenges and management: a review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24591845/

Staphylococcus aureus and Host Immunity in Recurrent Furunculosis

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30995649/

European S2k guidelines for hidradenitis suppurativa/acne inversa part 2: Treatment

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39699926/

Acute and Chronic Paronychia Revisited: A Narrative Review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35655642/

The diagnosis, management and prevention of intertrigo in adults: a review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37405940/

Treatment of angular cheilitis: A narrative review and authors' clinical experience

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31464357/

Emerging Treatment Strategies for Impetigo in Endemic and Nonendemic Settings: A Systematic Review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34053699/

Impetigo: Rapid Evidence Review

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41839109/