Impetigo nedir?

İmpetigo epidermisin yüzeyel tabakalarını etkileyen bakteriyel bir deri enfeksiyonudur.

Özellikle 2–5 yaş arasındaki çocuklarda sık görülmekle birlikte bebeklerde, ergenlerde ve erişkinlerde de ortaya çıkabilir. CDC'nin güncel klinik rehberinde de impetigonun en sık 2–5 yaş grubunda görüldüğü belirtilmektedir.

Hastalık çoğunlukla yüz, burun ve ağız çevresi ile kollar ve bacaklar gibi açık bölgelerde ortaya çıkar ancak derinin herhangi bir alanını etkileyebilir.

Klasik görünüm bal sarısı veya bal renginde kabuklanan yüzeysel yaralardır.

İmpetigo bulaşıcıdır ancak genellikle derinin yüzeyel tabakalarıyla sınırlı kalır.

İmpetigonun iki temel bakteriyel nedeni vardır: Staphylococcus aureus ve grup A beta-hemolitik streptokok olarak bilinen Streptococcus pyogenes.

Non-büllöz impetigoda bu bakterilerden biri veya her ikisi birlikte bulunabilir.

Büllöz impetigo ise toksin üreten Staphylococcus aureus suşlarından kaynaklanır.

Bu ayrım önemlidir çünkü lezyonun görünümü, hastanın yaşı, hastalığın yaygınlığı ve tedavi yaklaşımı değişebilir.

Sağlam deri bakterilere karşı oldukça güçlü bir bariyerdir.

Ancak çizik, böcek ısırığı, egzama, uyuz, tıraş tahrişi, küçük travmalar veya başka deri hastalıkları nedeniyle deri bariyeri bozulduğunda bakteriler yüzeyel deride çoğalabilir.

İmpetigoyu kolaylaştırabilecek durumlar arasında sıcak ve nemli iklim, yakın fiziksel temas, kalabalık yaşam koşulları, deride yaralanmalar, atopik dermatit ve uyuz bulunur.

Hijyen önemlidir ancak impetigonun yalnızca “yetersiz temizlik” nedeniyle geliştiğini düşünmek doğru değildir.

Tamamen sağlıklı ve iyi hijyene sahip çocuklarda da impetigo gelişebilir.

İmpetigo temel olarak non-büllöz impetigo ve büllöz impetigo olmak üzere iki ana klinik tipe ayrılır.

Daha derin ülseratif bir bakteriyel enfeksiyon olan ektima ise impetigoyla ilişkili ancak daha derin ve farklı seyreden bir tablodur.

Klinik tip

Tipik özellik

Non-büllöz impetigo

Küçük papül veya veziküllerin açılmasıyla gelişen bal sarısı kabuklu yaralar

Büllöz impetigo

Gevşek, kolay açılan, sıvı dolu büyük kabarcıklar

Ektima

Epidermisten daha derine inen kabuklu ülserler, iyileşirken skar bırakabilir

İmpetigonun en sık görülen şeklidir.

Başlangıçta küçük kırmızı papüller veya veziküller oluşur. Bunlar kısa sürede püstüle dönüşebilir, açılır ve yüzeyden sıvı sızdırır.

Daha sonra karakteristik bal sarısı, altın sarısı veya bal renginde kabuk oluşur.

Lezyonlar özellikle burun çevresi, ağız çevresi, yanaklar, kollar ve bacaklarda görülebilir.

Kaşıntı olabilir ancak genellikle belirgin ağrı yoktur.

Çocuk kaşırsa bakteriler parmaklarla başka bölgelere taşınabilir ve yeni lezyonlar oluşabilir.

Büllöz impetigo daha az görülür ve yalnızca belirli S. aureus suşlarının ürettiği eksfolyatif toksinler nedeniyle gelişir.

Bu toksinler epidermis hücrelerini birbirine bağlayan desmoglein-1 adlı proteini etkileyerek yüzeysel deri ayrışmasına neden olur.

Sonuç olarak ciltte gevşek, ince duvarlı ve kolay yırtılan sıvı dolu büller gelişir.

Kabarcık açıldığında geride nemli, kırmızı bir yüzey ve çevresinde ince bir deri halkası kalabilir.

Büllöz impetigo özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda daha önemlidir.

NICE, bütün büllöz impetigo vakalarında oral antibiyotik tedavisini ve özellikle 1 yaşından küçük bebeklerde daha düşük eşikle uzman değerlendirmesini önermektedir.

Hayır ancak aynı bakteriyel toksin ailesiyle ilişkilidir.

Büllöz impetigoda toksin etkisi çoğunlukla enfeksiyon bölgesinde lokalize kalır.

Stafilokokal haşlanmış deri sendromunda, yani SSSS'de, toksin kana geçerek vücudun uzak bölgelerine yayılır ve geniş deri alanlarında yüzeysel soyulmaya neden olabilir.

Özellikle bebekte yaygın kızarıklık, hassasiyet, büyük deri alanlarında soyulma, ateş veya genel durum bozukluğu varsa bu basit impetigo kabul edilmemelidir.

Ektima, impetigoya göre daha derin bir bakteriyel deri enfeksiyonudur.

Lezyonlar vezikül veya püstül şeklinde başlayabilir ancak daha sonra altında gerçek bir ülser bulunan kalın ve yapışık kabuklara dönüşür.

İmpetigo çoğunlukla skar bırakmadan iyileşirken ektima dermisin daha derin tabakalarını etkilediği için skar bırakabilir.

Ektima S. aureus, streptokoklar veya ikisi birlikte tarafından oluşturulabilir ve genellikle oral antibiyotik tedavisi gerekir.

Non-büllöz impetigo özellikle burun ve ağız çevresinde sık görülür.

Kollar, eller ve bacaklar da sık tutulan alanlardır.

Büllöz impetigo ise gövde, bez bölgesi ve deri kıvrımlarında daha sık görülebilir.

Ancak impetigo teorik olarak vücudun herhangi bir bölgesinde gelişebilir.

Kaşıntı özellikle non-büllöz impetigoda görülebilir.

Kaşımak lezyonları travmatize ederek bakterilerin hem aynı kişinin başka bölgelerine hem de yakın temas edilen kişilere bulaşmasını kolaylaştırabilir.

Çocukların tırnaklarının kısa tutulması ve lezyonları kaşımamaları yararlı olabilir.

Klasik yüzeysel impetigoda belirgin ağrı genellikle ön planda değildir.

Lezyonlarda hafif hassasiyet veya yanma olabilir.

Belirgin ağrı, hızla yayılan kızarıklık, şişlik veya ateş gelişmesi selülit, apse veya daha derin enfeksiyon olasılığını düşündürmelidir.

Evet. Oldukça bulaşıcıdır.

Bakteriler özellikle lezyonlardaki sıvı ve akıntıyla doğrudan temas sonucu yayılır.

Çocuk bir lezyonu kaşıdıktan sonra başka bir deri alanına dokunarak enfeksiyonu kendi vücudunda da yayabilir.

Yakın deri teması, aynı evde veya sınıfta yakın temas ve enfekte yara salgıları bulaşmada önemlidir.

Havlu, çarşaf veya kıyafet gibi kontamine eşyalarla bulaşma mümkün olmakla birlikte doğrudan temas daha önemli bir bulaş yoludur.

Enfekte yara sıvısıyla kirlenmiş havlu, çarşaf veya kıyafetler bakterinin taşınmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle impetigolu kişinin havlu, yüz bezi, yastık kılıfı ve kişisel bakım ürünlerini başkalarıyla paylaşmaması önerilir.

CDC kullanılan kıyafet, çarşaf ve havluların yıkanmasını ve evde başkalarıyla paylaşılmamasını önermektedir.

Evet.

Yakın temasın yoğun olduğu kreş, okul, spor takımı ve kalabalık yaşam ortamlarında yayılma daha kolaydır.

Bu nedenle tedavinin yalnızca bireysel yarar değil, bulaşın azaltılması açısından da önemi vardır.

CDC'nin 2025 grup A streptokok rehberine göre uygun antibiyotik tedavisine başladıktan en az 12 saat sonra, çocuk genel olarak iyi durumdaysa ve açık lezyonlar kapatılabiliyorsa okul veya kreşe dönüş düşünülebilir. Bazı durumlarda ve yerel politikalarda 24 saatlik süre tercih edilebilir.

Okul, kreş veya sağlık otoritesinin kendi enfeksiyon kontrol kuralları da dikkate alınmalıdır.

Lezyonların mümkün olduğunca kapatılması bulaşmayı azaltır.

Çoğu vakada dermatolojik muayene yeterlidir.

Bal sarısı kabuklar, yüzeysel erozyonlar ve tipik anatomik dağılım tanıyı destekler.

CDC tipik impetigoda laboratuvar testlerinin rutin olarak gerekli olmadığını belirtmektedir.

Ancak görünüm her zaman tipik değildir ve farklı hastalıklarla karışabilir.

Evet.

Özellikle ağız ve burun çevresinde herpes simpleks ile impetigo birbirine benzeyebilir.

Herpes çoğunlukla yanma veya karıncalanma sonrası kümelenmiş küçük veziküller oluşturur.

İmpetigoda ise püstül veya erozyonların üzerinde bal sarısı kabuklanma daha tipiktir.

Herpes lezyonunun üzerine ikincil bakteriyel enfeksiyon eklenmesi de mümkündür.

Tanı belirsizse klinik değerlendirme ve gerektiğinde laboratuvar testi kullanılabilir.

Atopik dermatit, alerjik veya irritan kontakt dermatit, herpes simpleks, mantar enfeksiyonları, uyuz, böcek ısırıkları, suçiçeği, follikülit ve bazı otoimmün büllöz hastalıklar impetigoya benzeyebilir.

Bebeklerde yaygın kabarcık ve soyulma varsa büllöz impetigonun yanında SSSS de düşünülmelidir.

Tedaviye beklenen yanıt alınmaması halinde tanının yeniden değerlendirilmesi önemlidir. NICE da tedaviye yanıtsız impetigoda alternatif tanı ve daha derin enfeksiyonların gözden geçirilmesini önermektedir.

Evet.

Atopik dermatit gibi cilt bariyerinin bozulduğu hastalıklarda bakteriyel kolonizasyon ve enfeksiyon gelişme riski artar.

Egzamalı alanda sarı kabuklanma, akıntı ve yeni püstüllerin ortaya çıkması sekonder bakteriyel enfeksiyon veya impetiginizasyon düşündürebilir.

Ancak her sulanan veya kabuklanan egzama antibiyotik gerektirmez. Klinik değerlendirme önemlidir.

Tipik, sınırlı ve ilk kez gelişen impetigoda kültür her zaman gerekli değildir.

Kültür özellikle tedaviye yanıt vermeyen, sık tekrarlayan, geniş veya atipik lezyonlarda, salgınlarda ve MRSA şüphesinde daha yararlı olabilir.

IDSA lezyonun püy veya eksüdasından kültür alınmasının bakteriyel nedeni belirleyebileceğini ancak tipik vakalarda tedavinin kültür alınmadan da başlanabileceğini belirtmektedir.

NICE de tedaviye yanıtsız veya sık tekrarlayan impetigoda mikrobiyolojik örnek alınmasını önermektedir.

MRSA, metisiline dirençli Staphylococcus aureus anlamına gelir.

MRSA impetigoya neden olabilir ancak bütün impetigo vakalarının MRSA olduğu düşünülmemelidir.

Bölgede MRSA sıklığının yüksek olması, önceki MRSA enfeksiyonu, yakın temaslılarda MRSA bulunması veya standart tedaviye yanıt alınmaması şüpheyi artırabilir.

MRSA düşünülüyorsa mümkün olduğunda kültür ve antibiyotik duyarlılık sonuçları tedaviyi yönlendirmelidir. IDSA da MRSA şüpheli veya doğrulanmış enfeksiyonlarda antibiyotik seçiminin buna göre değiştirilmesini önermektedir.

Tedavi impetigonun tipine, lezyon sayısına, yaygınlığına, hastanın yaşına, sistemik belirtilerin bulunup bulunmamasına ve lokal antibiyotik direnç durumuna göre seçilir.

Birkaç sınırlı non-büllöz lezyonda topikal tedavi yeterli olabilir.

Çok sayıda veya yaygın lezyon, salgın, büllöz impetigo veya sistemik hastalık belirtileri bulunan kişilerde oral tedavi daha uygun olabilir.

Kabukların zorla kazınması veya koparılması gerekli değildir ve cildi travmatize edebilir.

Kalın kabuklar ılık su veya nazik temizleme ile yumuşatılarak gevşek olan kısımlar dikkatlice temizlenebilir.

AAD, lezyonların ılık su ve sabunla nazikçe temizlenmesini ve kabukların yumuşatılmasını önermektedir.

Tedavinin etkili olabilmesi için bütün kabukların mekanik olarak kaldırılması gerektiği şeklinde katı bir kural yoktur.

Lezyonları sertçe ovalamak, kazımak veya kanatmak enfeksiyonun yayılmasını ve cilt hasarını artırabilir.

Evet.

Sınırlı impetigoda mupirosin ve retapamulin güncel rehberlerde kullanılan topikal antibiyotik seçenekleri arasındadır. CDC birkaç lezyon bulunan vakalarda mupirosin veya retapamulini topikal seçenek olarak belirtmektedir.

Topikal antibiyotik seçimi ülkedeki ruhsat, yaş sınırı ve lokal direnç oranlarına göre değişebilir.

Gereksiz uzun süreli kullanım antibiyotik direncine katkıda bulunabileceğinden tedavi süresi uzatılmamalıdır.

Ozenoksasin %1, impetigo için geliştirilmiş topikal bir antibakteriyel ajandır.

2025 meta-analizinde dört randomize çalışma ve toplam 754 hasta değerlendirilmiş, ozenoksasinin plaseboya göre klinik ve mikrobiyolojik başarıyı artırdığı ve mupirosinle karşılaştırmalarda benzer etkinlik gösterdiği bildirilmiştir.

Ancak bir ilacın hangi yaş grubunda ve hangi endikasyonda kullanılabileceği ülkenin güncel ruhsat bilgisine göre değerlendirilmelidir.

Fusidik asit bazı ülkelerde impetigo tedavisinde yaygın kullanılan topikal antibiyotiklerden biridir.

NICE, lokalize non-büllöz impetigoda antibiyotik gerektiğinde fusidik asidi seçeneklerden biri olarak belirtmektedir.

Ancak S. aureus'ta fusidik asit direnci bölgeden bölgeye önemli ölçüde değişebilir.

Bu nedenle antibiyotik seçimi yalnızca eski alışkanlıklara değil, mümkün olduğunda yerel direnç verilerine göre yapılmalıdır.

Türkiye'deki kullanımda güncel yerel mikrobiyoloji ve ilaç ruhsat bilgileri dikkate alınmalıdır.

İngiltere NICE rehberi, sistemik olarak iyi durumda ve komplikasyon riski düşük olan lokalize non-büllöz impetigoda %1 hidrojen peroksit kremi antibiyotik kullanımını azaltmak amacıyla düşünülebilecek bir ilk seçenek olarak önermektedir.

Bu önerinin dayandığı klinik kanıt sınırlıdır ve esas olarak tek randomize çalışmadan gelmektedir.

Ayrıca burada sözü edilen ürün standardize %1 hidrojen peroksit kremidir.

Ev tipi konsantre hidrojen peroksit solüsyonlarının yaralara sürülmesi aynı şey değildir ve tahrişe neden olabilir.

Ürünün Türkiye'deki bulunabilirliği ve ruhsat durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Her antiseptiğin impetigoda etkinliği kanıtlanmış değildir.

NICE yalnızca %1 hidrojen peroksit kremi için belirli bir öneride bulunmuş, diğer topikal antiseptikler için yeterli klinik kanıt bulunmadığını belirtmiştir.

Bu nedenle alkol, kolonya, iyot veya farklı antiseptiklerin lezyona kontrolsüz biçimde uygulanması standart impetigo tedavisi değildir.

Oral antibiyotik özellikle çok sayıda veya yaygın lezyon, salgın, büllöz impetigo, ektima, sistemik hastalık bulguları veya komplikasyon riskinin yüksek olduğu durumlarda düşünülebilir.

CDC çok sayıda lezyonda oral antibiyotiği, birkaç lezyonda ise topikal tedaviyi önermektedir.

NICE büllöz impetigoda ve sistemik olarak hasta olan kişilerde oral antibiyotik önermektedir.

IDSA da çok sayıda lezyon veya salgın durumunda oral tedaviyi tercih etmektedir.

Kullanılacak antibiyotik bölgedeki S. aureus ve streptokok direnç durumuna göre seçilmelidir.

Tek bir süre bütün ürünler için geçerli değildir.

IDSA topikal mupirosin veya retapamulin için 5 günlük, oral tedavi için ise klasik rehberinde yaklaşık 7 günlük rejimler önermektedir.

NICE birçok tedavi seçeneğinde 5 günlük kısa kürleri tercih etmekte, klinik değerlendirmeye göre süreyi değiştirebilmektedir.

Dolayısıyla “impetigo antibiyotiği mutlaka 10 gün kullanılmalıdır” şeklinde evrensel bir kural yoktur.

Tedavi ilaca, hastanın yaşına, yaygınlığa ve klinik cevaba göre planlanmalıdır.

Rutin olarak gerekli değildir.

NICE, oral antibiyotik kullanılan impetigoda aynı anda otomatik olarak topikal antibiyotik eklenmesini önermemektedir çünkü ek klinik yarar sınırlı olabilirken antibiyotik maruziyeti ve direnç baskısı artabilir.

Özel durumlarda klinik karar farklı olabilir ancak “daha güçlü olsun” düşüncesiyle birden fazla antibiyotiğin gereksiz şekilde kullanılması uygun değildir.

Basit impetigonun rutin tedavisinde kortikosteroid-antibiyotik kombinasyonları standart ilk seçenek değildir.

Kortikosteroid aktif enfeksiyonun klinik görünümünü baskılayabilir ve yanlış veya uzun süreli kullanım farklı sorunlara yol açabilir.

Eğer impetigo atopik dermatit gibi inflamatuvar bir hastalığın üzerine eklenmişse her iki problemin tedavisi ayrıca planlanabilir.

Bu durumda hangi ürünün nereye ve ne kadar süreyle uygulanacağı dermatolojik değerlendirmeyle belirlenmelidir.

Topikal antibiyotikler uzun süre veya sık tekrarlanan şekilde kullanıldığında S. aureus'ta mupirosin veya fusidik asit direnci gelişebilir.

Bu nedenle küçük her sıyrığa koruyucu amaçla antibiyotik krem sürmek uygun değildir.

NICE özellikle tekrarlayan topikal antibiyotik kullanımının direnç gelişimini hızlandırabileceğini vurgulamaktadır.

Antibiyotik yalnızca gerekli olduğunda, uygun doz ve sürede kullanılmalıdır.

Uygun tedaviyle birkaç gün içerisinde yeni lezyon oluşumunun durması ve mevcut lezyonların iyileşmeye başlaması beklenir.

2026 güncel hızlı kanıt değerlendirmesinde yaygın veya ağır hastalıkta ya da 3–5 gün içerisinde topikal tedaviye yanıt alınmayan olgularda oral tedavinin değerlendirilmesi önerilmektedir.

Lezyonların tedaviye rağmen hızla çoğalması, kızarıklığın çevreye yayılması veya ateş gelişmesi yeniden değerlendirme gerektirir.

Bazı hafif impetigo vakaları birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşebilir.

AAD tedavi edilmeyen impetigonun sıklıkla 2–4 hafta içerisinde düzelebileceğini belirtmektedir. Ancak bu dönemde hastalık bulaştırılmaya devam edebilir ve yeni lezyonlar veya komplikasyonlar gelişebilir.

Tedavinin amaçlarından biri yalnızca iyileşmeyi hızlandırmak değil, bulaşmayı ve komplikasyon riskini azaltmaktır.

Yüzeysel impetigo çoğunlukla kalıcı skar bırakmadan iyileşir.

İyileştikten sonra geçici kırmızı, kahverengi veya daha açık renkli alanlar kalabilir. Bunlar özellikle koyu deri fototiplerinde daha uzun süre görülebilir.

Lezyonların kaşınması, koparılması veya derin bakteriyel enfeksiyon gelişmesi skar riskini artırabilir.

Ektima ise daha derin olduğu için skar bırakabilir.

Nadiren enfeksiyon daha derin dokulara ilerleyebilir ve selülit gelişebilir.

Kızarıklığın hızla genişlemesi, derinin belirgin sıcak ve ağrılı olması, ateş veya genel durum bozukluğu yüzeysel impetigodan daha derin enfeksiyonu düşündürür.

NICE bu durumda hastane değerlendirmesinin gerekebileceğini belirtmektedir.

Nadiren grup A streptokok enfeksiyonundan sonra poststreptokokal glomerülonefrit (PSGN) gelişebilir.

Bu tablo genellikle deri enfeksiyonu iyileştikten yaklaşık 1–2 hafta sonra ortaya çıkar.

İdrarın koyulaşması, idrarda kan, göz çevresinde veya bacaklarda şişlik ve tansiyon yüksekliği gibi belirtiler görülebilir.

Bu komplikasyon oldukça nadirdir ancak impetigonun tamamen önemsiz bir hastalık olmadığını gösterir.

Uzun yıllar akut romatizmal ateşin yalnızca streptokokal boğaz enfeksiyonundan sonra geliştiği düşünülüyordu.

CDC'nin güncel 2025 rehberinde ise yeni verilerin S. pyogenes deri enfeksiyonlarının, impetigo dahil, akut romatizmal ateşle ilişkili olabileceğini düşündürdüğü belirtilmektedir.

Bu ilişki özellikle bazı yüksek riskli toplumlarda önem taşımaktadır.

Tekrarlayan enfeksiyonlarda atopik dermatit, uyuz, devam eden deri travması, yakın temaslılarda stafilokok enfeksiyonları veya S. aureus taşıyıcılığı rol oynayabilir.

S. aureus özellikle burun ön kısmında kolonize olabilir.

Ancak “impetigo tekrar etti, herkese otomatik olarak burun içine antibiyotik sürelim” yaklaşımı doğru değildir.

Öncelikle tanı doğrulanmalı, gerektiğinde lezyondan kültür alınmalı ve tekrarlamanın nedeni araştırılmalıdır.

Seçilmiş tekrarlayan S. aureus deri enfeksiyonlarında dekolonizasyon amacıyla burun içine mupirosin kullanılabilir.

NICE sık tekrarlayan impetigoda lezyondan kültür alınmasını, nazal örneklemeyi ve uygun hastalarda dekolonizasyonun değerlendirilmesini önermektedir.

Tekrarlayan stafilokok deri enfeksiyonlarına ilişkin çalışmalar nazal mupirosin, klorheksidinle vücut yıkama veya seyreltilmiş çamaşır suyu banyosu gibi protokollerin seçilmiş hasta ve ailelerde kullanılabileceğini göstermektedir.

Ancak bu tedavilerin gereksiz tekrarı mupirosin ve antiseptik direnci gelişimine katkıda bulunabilir.

Bu nedenle dekolonizasyon standart olarak her impetigo vakasına uygulanmaz.

Tekrarlayan impetigoda bakteriyel kolonizasyon yalnızca burunda değil başka anatomik bölgelerde de bulunabilir.

Ancak perianal bölgeye rutin olarak antibiyotik sürülmesini gerektiren evrensel bir impetigo protokolü bulunmamaktadır.

Kolonizasyonun ve tekrarlamanın yönetimi kültür, klinik öykü ve enfeksiyonun bakteriyel özelliklerine göre planlanmalıdır.

Aynı evde birden fazla kişide tekrarlayan stafilokokal deri enfeksiyonları varsa ortak bulaş zinciri söz konusu olabilir.

Bu durumda ortak havlu kullanımının bırakılması, ellerin düzenli yıkanması, yaraların kapatılması ve sık temas edilen kişisel eşyaların temizlenmesi önemlidir.

Tekrarlayan S. aureus enfeksiyonlarında yalnız hastanın değil, bazı durumlarda aynı evde yaşayan kişilerin birlikte dekolonizasyonu daha etkili olabilir.

Bu yaklaşım her aile için gerekli değildir ve hekim değerlendirmesiyle uygulanmalıdır.

Mümkünse açık ve akıntılı lezyonların temiz bir pansumanla kapatılması bulaşmanın azaltılmasına yardımcı olabilir.

CDC özellikle açıkta kalan lezyonların kapatılmasını önermektedir.

Pansuman çok sıkı olmamalı ve ciltte tahriş oluşturmamalıdır.

Pansuman değiştirildikten sonra eller yıkanmalıdır.

Hayır.

Cilt nazikçe temizlenebilir.

Ilık su ve uygun temizleyiciyle günlük hijyen bakteriyel yükü ve kabukların yumuşamasını destekleyebilir.

Lezyonları sert lif, kese veya fırçayla ovalamak uygun değildir.

Ortak küvet, havlu veya banyo malzemelerinin başka kişilerle paylaşılmamasına dikkat edilmelidir.

Aktif, açık ve akıntılı impetigo lezyonları varken yakın temas ve ortak yüzme ortamlarından kaçınmak daha uygundur.

Bunun temel nedeni suyun kendisinden çok başkalarıyla yakın temas, ortak yüzeyler ve açık lezyonların enfeksiyon kontrolüdür.

Lezyonlar iyileşene ve bulaştırıcılık önemli ölçüde azalana kadar özellikle çocukların yüzme aktivitelerinin ertelenmesi düşünülebilir.

Kısa tutulması yararlı olabilir.

Çocuk lezyonları kaşıdığında tırnak altına bakteriler taşınabilir ve başka deri bölgelerine aktarılabilir.

Ellerin düzenli yıkanması ve kaşımanın azaltılması bulaş zincirini kırmaya yardımcı olur.

En önemli yöntemlerden biri deri bariyerini korumaktır.

Kesik, sıyrık ve böcek ısırıkları temiz tutulmalıdır.

Atopik dermatit ve uyuz gibi kaşınmaya ve deri bütünlüğünün bozulmasına neden olan hastalıkların uygun şekilde tedavi edilmesi önemlidir.

Eller düzenli yıkanmalı, havlu ve kişisel bakım ürünleri paylaşılmamalı ve aktif lezyonlar mümkün olduğunca kapatılmalıdır.

Özellikle yeni doğan veya küçük bebekte büller, hızla yayılan kızarıklık, yüksek ateş, belirgin halsizlik, şiddetli ağrı, göz çevresinde hızlı ilerleyen şişlik, yaygın deri soyulması veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişide yaygın impetigo hızlı değerlendirme gerektirir.

NICE yaygın impetigolu ve immünsüprese kişilerin hastaneye yönlendirilmesini, büllöz impetigolu bebeklerde ise uzman değerlendirmesinin düşünülmesini önermektedir.

Tedavi başlanmasına rağmen hastalığın hızla kötüleşmesi de yeniden değerlendirme nedenidir.

2026 itibarıyla impetigo tedavisindeki temel yaklaşım her hastaya sistemik antibiyotik vermek yerine hastalığın tipine ve yaygınlığına göre antibiyotik kullanımını sınırlandırmaktır.

Birkaç lokalize non-büllöz lezyonda kısa süreli topikal tedavi yeterli olabilir. CDC mupirosin veya retapamulini birkaç lezyonda uygun seçenekler olarak belirtmektedir.

NICE antibiyotik direncini azaltmak amacıyla uygun lokalize non-büllöz impetigoda %1 hidrojen peroksit kremi de seçenek olarak değerlendirmektedir. Bu öneri İngiltere rehberine özgüdür ve ürün bulunabilirliği ülkeye göre değişir.

Ozenoksasine ilişkin 2025 meta-analizinde 754 hastanın verileri incelenmiş ve topikal ozenoksasinin etkin bir seçenek olduğu doğrulanmıştır.

Çok sayıda lezyon, salgın, büllöz impetigo, ektima veya sistemik hastalık durumlarında oral antibiyotik tedavisi daha uygun olabilir.

Tekrarlayan enfeksiyonda ise yalnızca yeniden antibiyotik reçete etmek yerine kültür, direnç, eşlik eden deri hastalıkları ve gerektiğinde S. aureus dekolonizasyonu değerlendirilmelidir.

En önemli güncel nokta şudur: impetigo yüzeysel bakteriyel bir enfeksiyondur ancak her sarı kabuklu yara impetigo değildir ve her impetigo aynı antibiyotikle tedavi edilmemelidir.

Bilimsel Kaynaklar

Clinical Guidance for Group A Streptococcal Impetigo – CDC, 2025

About Impetigo – CDC, 2025

Impetigo: Rapid Evidence Review – Güncel Klinik Derleme

Impetigo: Diagnosis and Treatment – American Academy of Dermatology

Impetigo: Antimicrobial Prescribing – NICE Guideline NG153

Skin and Soft Tissue Infection Guidelines: Impetigo and Ecthyma – Infectious Diseases Society of America

Ozenoxacin %1 in Pediatric and Adult Patients with Impetigo: Meta-analysis of Randomized Trials

Bullous Impetigo and Staphylococcal Scalded Skin Syndrome

Staphylococcus aureus Decolonization

Prevention Strategies for Recurrent Community-Associated Staphylococcus aureus Skin Infections