Hidradenitis süpürativa (köpek memesi hastalığı) nedir?

Hidradenitis süpürativa (HS), halk arasında “köpek memesi hastalığı”, tıbbi literatürde ise zaman zaman acne inversa olarak adlandırılan kronik, tekrarlayıcı ve inflamatuvar bir deri hastalığıdır.

En sık koltuk altı, kasık, genital ve perianal bölge, kalça arası, meme altları ve iç uyluklar gibi derinin birbirine temas ettiği kıvrım bölgelerinde görülür.

Hastalık başlangıçta derin ve ağrılı nodüller veya “çıban benzeri” şişliklerle başlayabilir. Zaman içerisinde tekrarlayan apseler, akıntılı yaralar, deri altında birbirine bağlanan tüneller ve kalıcı skarlar gelişebilir.

2026 güncel derlemesinde HS'nin dünya genelindeki prevalansının yaklaşık %0,3–1 arasında olduğu ve önemli ölçüde yaşam kalitesi kaybına yol açabildiği bildirilmektedir.

HS uzun yıllar apokrin ter bezlerinin enfeksiyonu veya iltihabı olarak değerlendirilmiştir ancak günümüzde bu açıklama yetersiz kabul edilmektedir.

Hastalığın başlangıcındaki temel olayın kıl follikülü-pilosebase ünitede tıkanma, folliküler genişleme ve follikülün parçalanması olduğu düşünülmektedir. Bunun ardından güçlü bir bağışıklık sistemi yanıtı gelişir ve kronik inflamasyon zaman içerisinde tünel ve fibrozis oluşmasına yol açabilir.

Dolayısıyla HS'nin temelinde yalnızca ter bezlerinin tıkanması veya bakteriyel enfeksiyon yoktur.

Apokrin bezlerden zengin bölgelerde görülmesi hastalığın adının “hidradenitis” olarak kalmasına neden olmuştur ancak güncel patogenez anlayışında follikül ve bağışıklık sistemi bozukluğu daha merkezi konumdadır.

Hayır.

HS kişiden kişiye bulaşmaz ve cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir.

Aynı şekilde hastalığın ortaya çıkması kişinin yeterince temiz olmaması anlamına gelmez.

Bakteriler özellikle kronik, açık ve akıntılı lezyonlarda ikincil olarak çoğalabilir ancak HS'nin kendisi primer bakteriyel deri enfeksiyonu değildir.

Bu nedenle hastalığın yalnızca “mikrop kapmak” veya “hijyen eksikliği” ile açıklanması doğru değildir.

En sık tutulan bölgeler koltuk altları, kasık kıvrımları, pubik ve genital bölge, perine ve anüs çevresi, kalçalar, kalça arası, meme altları ve iç uyluklardır.

Bel çevresi, ense, kulak arkası veya başka bölgelerde de daha seyrek görülebilir.

Tipik özellik yalnızca bölgenin “terli olması” değil, genellikle terminal kıl folliküllerinin bulunduğu, sürtünmenin fazla olduğu ve deri yüzeylerinin birbirine temas ettiği alanların tutulmasıdır.

İlk belirti çoğunlukla derinin altında gelişen ağrılı, hassas ve derin bir nodüldür.

Hasta bunu başlangıçta sivilce, kıl dönmesi veya çıban olarak değerlendirebilir.

Nodül birkaç gün veya hafta içerisinde gerileyebilir, apseleşebilir veya açılarak kanlı-irinli akıntıya neden olabilir.

Aynı bölgede ya da karşı taraftaki benzer anatomik bölgede yeni lezyonlar gelişmesi HS için özellikle tipiktir.

Tekrarlayan hastalıkta çift uçlu komedonlar, kronik akıntılı açıklıklar, sert fibröz bantlar, köprüleşen skarlar ve deri altı tüneller oluşabilir.

Hayır.

Tek bir bakteriyel apse veya follikülit HS anlamına gelmez.

HS tanısı için genellikle üç özellik birlikte aranır: tipik lezyonların bulunması, hastalığın tipik anatomik bölgelerde ortaya çıkması ve kronik veya tekrarlayıcı seyir göstermesi.

Aynı bölgelerde aylar veya yıllar boyunca tekrar tekrar çıkan ağrılı “çıbanlar” HS açısından değerlendirilmelidir.

Özellikle bir kişi sürekli apse boşaltılması için sağlık kuruluşuna başvuruyorsa ancak lezyonlar tekrar oluşuyorsa hidradenitis süpürativa olasılığı düşünülmelidir.

Hayır.

Pilonidal sinüs, yani halk arasında kıl dönmesi olarak bilinen hastalık çoğunlukla kuyruk sokumu bölgesinde ortaya çıkar ve HS'den farklıdır.

Ancak HS, pilonidal sinüs, akne konglobata ve dissecting cellulitis gibi folliküler oklüzyon hastalıkları bazı kişilerde birlikte görülebilir.

Bu nedenle tekrarlayan pilonidal hastalık ve başka tipik lezyonları bulunan kişilerde HS açısından değerlendirme yapılabilir.

Tek bir neden yoktur.

HS genetik yatkınlık, folliküler biyoloji, bağışıklık sistemi disregülasyonu, hormonlar, metabolik faktörler, mekanik sürtünme ve çevresel faktörlerin etkileşiminden oluşan çok faktörlü bir hastalık olarak kabul edilmektedir.

IL-1, TNF, IL-17 ve farklı bağışıklık yolları kronik inflamasyonda rol oynar. Hastalığın tedavisinde TNF ve IL-17'yi hedefleyen biyolojik ilaçların etkili olması da bağışıklık sisteminin merkezi rolünü desteklemektedir.

Ailesel yatkınlık vardır ancak HS basit şekilde anne veya babadan çocuğa geçen tek genli bir hastalık değildir.

Bazı ailelerde gamma-sekretaz kompleksiyle ilişkili gen değişiklikleri tanımlanmıştır ancak bunlar HS hastalarının yalnızca küçük bir bölümünü açıklamaktadır.

Çoğu hastada genetik yatkınlık ile hormonal, metabolik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.

Ailede HS bulunması kişinin riskini artırabilir ancak hastalığın mutlaka gelişeceği anlamına gelmez.

Sigara kullanımı HS ile güçlü biçimde ilişkilidir.

Sigara hastalığın tek nedeni değildir ve hiç sigara kullanmamış kişilerde de HS gelişebilir.

Ancak sigara inflamasyon, folliküler keratinizasyon ve yara iyileşmesi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle hastalığın kontrolünü zorlaştırabilir.

Bu nedenle sigara kullanan HS hastalarında bırakılması tedavi planının önemli parçalarından biridir.

Sigaranın bırakılması kullanılan medikal veya cerrahi tedavinin yerine geçmez ancak genel sağlık ve hastalık yönetimi açısından önemlidir.

Obezite HS ile sık birliktelik gösterir ve hastalığın daha ağır seyriyle ilişkili olabilir.

Deri kıvrımlarındaki mekanik sürtünme, terleme, metabolik inflamasyon ve yağ dokusundan salınan adipokinlerin etkileri bu ilişkide rol oynayabilir. 2026 güncel patogenez derlemesi yağ dokusunun HS'deki inflamatuvar süreçte aktif rol oynayabileceğini vurgulamaktadır.

Fazla kilosu bulunan bazı hastalarda kilo kaybıyla hastalık aktivitesinde azalma görülebilir. Bununla birlikte mevcut çalışmaların önemli bölümü gözlemseldir ve kilo vermek tek başına HS tedavisi değildir.

Evet.

Hastalığın çoğunlukla ergenlik sonrasında başlaması, bazı kadınlarda adet döneminde alevlenmesi ve polikistik over sendromuyla birlikteliği hormonal mekanizmaların rolünü düşündürmektedir.

Androjen sinyalizasyonuyla ilişkili genetik ve hücresel mekanizmalar da HS patogenezinde araştırılmaktadır.

Ancak her HS hastasında hormon bozukluğu yoktur ve bütün hastalara rutin geniş hormon paneli yapılması gerekli değildir.

Adet düzensizliği, kıllanma artışı, infertilite veya başka hiperandrojenizm belirtileri varsa PCOS ve diğer hormonal durumlar ayrıca değerlendirilebilir.

Birçok Avrupa ve Kuzey Amerika çalışmasında HS kadınlarda erkeklerden daha sık görülmektedir.

Ancak cinsiyet dağılımı coğrafi bölgelere göre değişebilir.

Erkeklerde özellikle gluteal, perineal ve perianal tutulumun daha belirgin olduğu bazı hasta grupları bulunmaktadır.

Hastalık çoğunlukla ergenlikten sonra başlar ve genç erişkinlik döneminde belirgin hale gelir ancak çocuklukta veya ileri yaşta da görülebilir.

HS tanısı çoğunlukla öykü ve dermatolojik muayene ile konur.

Tanının temelini tipik lezyonlar, tipik bölgeler ve tekrarlayıcı/kronik seyir oluşturur.

2024 Alman S2k kısa kılavuzunda son altı ayda tipik bölgelerde en az iki tekrarlayan lezyon öyküsünün HS'yi güçlü biçimde düşündürdüğü belirtilmektedir.

HS'yi doğrulayan tek bir kan testi bulunmamaktadır.

Çoğu tipik HS hastasında biyopsi gerekmez.

Tanının belirsiz olduğu, atipik yerleşimli, uzun süredir iyileşmeyen veya kanser açısından şüpheli lezyonlarda biyopsi yapılabilir.

Özellikle uzun yıllardır devam eden perianal, perineal veya gluteal HS içerisinde yeni gelişen sert kitle, büyüyen ülser, kolay kanayan alan veya görünüm değişikliği varsa histopatolojik değerlendirme önemlidir.

Rutin HS tanısı için kültür gerekli değildir.

HS primer bakteriyel enfeksiyon olmadığı için kültürde bakteri üremesi hastalığın nedeni olduğu anlamına gelmez.

Ancak ikincil enfeksiyon düşünülüyorsa, beklenmeyen ateş veya selülit varsa, tedaviye yanıtsız pürülan akıntı bulunuyorsa veya antibiyotik seçimini yönlendirmek gerekiyorsa kültür yararlı olabilir.

Evet.

Yüksek frekanslı deri ultrasonografisi yüzeyden görülmeyen derin tünelleri, sıvı koleksiyonlarını ve subklinik hastalığı gösterebilir.

Özellikle cerrahi planlamada veya muayenede hastalığın derinliğinin tam anlaşılamadığı olgularda yararlı olabilir.

2026 güncel derlemesi, ultrasonun klinik muayenenin gözden kaçırabileceği derin ve gizli hastalığı belirlemede giderek daha önemli bir yardımcı yöntem haline geldiğini bildirmektedir.

Ancak her hafif HS hastasında rutin ultrason zorunlu değildir.

Hastalığın kalıcı yapısal hasarını değerlendirmek için en sık Hurley evrelemesi, aktif inflamasyonu değerlendirmek için ise giderek daha fazla IHS4 kullanılmaktadır.

Evre

Genel özellik

Hurley I

Tek veya birden fazla nodül/apse bulunur ancak kalıcı tünel ve belirgin skar yoktur.

Hurley II

Tekrarlayan nodül ve apselere tüneller ve skarlar eşlik eder ancak hastalıklı alanlar arasında sağlam deri bulunabilir.

Hurley III

Bir anatomik bölgede yaygın veya birbirine bağlı çok sayıda tünel, kronik inflamasyon ve belirgin skarlaşma bulunur.

Hurley evresi hastalığın yıllar içinde oluşturduğu yapısal değişikliği gösterir ancak tedaviye bağlı kısa dönem inflamasyon değişikliklerini göstermede sınırlıdır.

International Hidradenitis Suppurativa Severity Score System (IHS4) aktif hastalık yükünü ölçmek için kullanılan dinamik bir skorlama sistemidir.

Hesaplamada inflamatuvar nodüller 1 puan, apseler 2 puan ve akıntılı tüneller 4 puan olarak değerlendirilir.

Toplam skor 3 ve altındaysa hafif, 4–10 arasındaysa orta, 11 ve üzerindeyse ağır HS olarak sınıflandırılır. Avrupa S2k kılavuzu özellikle aktif inflamatuvar HS'nin değerlendirilmesinde IHS4 kullanımını önermektedir.

HS yalnızca deriyi etkileyen izole bir problem olmayabilir.

Obezite, metabolik sendrom, tip 2 diyabet, hipertansiyon, dislipidemi ve kalp-damar risk faktörleri daha sık görülebilir.

Ayrıca polikistik over sendromu, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, spondiloartrit ve farklı inflamatuvar eklem hastalıkları ile birliktelik bildirilmiştir.

Bu durum her HS hastasında bu hastalıkların bulunacağı anlamına gelmez. Tarama kişinin belirtileri ve bireysel riskleri doğrultusunda yapılmalıdır.

HS yaşam kalitesini ciddi biçimde etkileyebilir.

Ağrı, sürekli akıntı, kötü koku, pansuman ihtiyacı, cinsel bölgelerde lezyonlar ve görünür skarlar utanma, sosyal izolasyon, iş gücü kaybı, cinsel yaşam sorunları, anksiyete ve depresyona katkıda bulunabilir.

HS'nin psikolojik etkisi tedavinin ikincil bir konusu değildir.

Depresif duygu durum veya kendine zarar verme düşünceleri varsa uygun psikiyatrik/psikolojik destek sağlanmalıdır.

Nadiren evet.

Uzun yıllardır devam eden ağır HS, özellikle erkeklerde kronik perianal, perineal ve gluteal hastalık alanlarında skuamöz hücreli karsinom gelişimiyle ilişkilendirilmiştir.

Bu nadir ancak ciddi bir komplikasyondur.

Uzun süredir var olan bölgede yeni gelişen iyileşmeyen ülser, hızla büyüyen kitle, sürekli kanama veya görünümde belirgin değişiklik biyopsi açısından değerlendirilmelidir.

Bu bilgi her HS hastasının kanser geliştireceği anlamına gelmez.

HS kronik bir hastalıktır ve günümüzde bütün hastalarda kesin, kalıcı “kür” sağlayan tek bir tedavi bulunmamaktadır.

Bununla birlikte günümüzde tedavi seçenekleri geçmişe göre önemli ölçüde gelişmiştir.

Tedavinin amaçları aktif inflamasyonu azaltmak, ağrıyı kontrol etmek, yeni lezyonları ve tünelleri önlemek, kronik akıntıyı azaltmak, mevcut geri dönüşümsüz tünel ve skarları gerektiğinde cerrahi olarak ortadan kaldırmak ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Özellikle orta-ağır HS'de yalnızca ilaç veya yalnızca cerrahi yerine inflamasyonu medikal tedaviyle kontrol edip kalıcı tünel ve fibrotik dokuyu cerrahiyle tedavi eden kombine yaklaşım giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Sınırlı hastalıkta topikal tedaviler ve lokal işlemler kullanılabilir.

Topikal klindamisin özellikle yüzeysel inflamatuvar lezyonların bulunduğu hafif HS'de kullanılan seçeneklerden biridir.

Ancak uzun süre kontrolsüz antibiyotik kullanımında direnç gelişebileceği için tedavi süresi ve kullanım şekli planlanmalıdır.

Benzoil peroksit veya antiseptik yıkama ürünleri bazı hastalarda bakteriyel yükü azaltmak ve antibiyotik direncini sınırlamaya yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Erken ve ağrılı inflamatuvar nodüllere seçilmiş durumlarda intralezyonel kortikosteroid uygulanabilir.

HS primer bakteriyel enfeksiyon olmamasına rağmen bazı antibiyotiklerin antiinflamatuvar etkilerinden yararlanılır.

Oral tetrasiklin grubu ilaçlar, özellikle doksisiklin, hafif-orta inflamatuvar hastalıkta sık kullanılan sistemik seçeneklerdendir.

Daha aktif hastalıkta seçilmiş hastalarda klindamisin-rifampisin kombinasyonu kullanılabilir.

2024 Avrupa S2k kılavuzu oral tetrasiklinlerin klindamisin-rifampisin kombinasyonuna alternatif olabileceğini özellikle belirtmektedir.

Antibiyotiklerin seçimi, süresi, ilaç etkileşimleri ve direnç riski nedeniyle dermatoloji değerlendirmesiyle yapılmalıdır.

Hayır.

Ağrılı bir HS apsesi her zaman klasik bakteriyel apse değildir.

Antibiyotik seçimi hastalığın inflamatuvar aktivitesi, yaygınlığı ve ikincil enfeksiyon bulgularına göre yapılır.

Ateş, çevrede hızla yayılan kızarıklık veya gerçek selülit gibi enfeksiyon bulguları varsa ayrıca değerlendirilmelidir.

Sadece insizyon ve drenaj genellikle kalıcı HS tedavisi değildir.

Çok ağrılı gergin bir apsede hızlı rahatlama sağlayabilir ancak hastalıklı folliküler ünite veya mevcut tüneller yerinde kaldığı için aynı bölgede tekrar gelişme riski yüksektir.

Tekrarlayan lokal lezyonlarda deroofing gibi tünelin üst kısmının açılarak hastalıklı yapının daha kontrollü ortadan kaldırıldığı yöntemler daha kalıcı seçenekler sağlayabilir.

Deroofing, tekrarlayan nodül veya tünelin üst kısmının cerrahi olarak kaldırılması ve tabanının açık bırakılarak iyileşmesinin sağlanması yöntemidir.

Özellikle sınırlı, tekrarlayan tünellerde normal dokuyu geniş şekilde çıkarmadan hastalıklı tüneli ortadan kaldırmayı hedefler.

Lokal anestezi altında yapılabilir.

Kalıcı tünel bulunan HS'de yalnızca tekrar tekrar antibiyotik kullanmak yerine deroofing gibi prosedürlerin değerlendirilmesi gerekebilir.

Kronik tüneller, yoğun skar dokusu ve geri dönüşümsüz yapısal bozukluklar yalnızca ilaçlarla tamamen ortadan kalkmayabilir.

Bu durumlarda lokal eksizyon, deroofing veya daha geniş cerrahi eksizyon seçenekleri değerlendirilebilir.

Hurley III gibi ileri hastalıkta geniş fibrotik ve tünelli alanların cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

2024 Avrupa S2k tedavi kılavuzunda aktif inflamasyonun medikal tedaviyle kontrolü ile geri dönüşümsüz doku hasarının cerrahi olarak ortadan kaldırılmasının birlikte kullanılması bütüncül yaklaşım olarak önerilmektedir.

2025 cerrahi çalışmaları da cerrahi sonrasında inflamasyonun kontrol altında tutulmasının nüks açısından önemli olduğunu göstermektedir.

Evet, ancak lazerin amacı kullanılan sisteme göre farklıdır.

Özellikle Nd:YAG lazerle kıl azaltma, folliküler yapıyı hedefleyerek bazı hafif ve orta HS hastalarında yeni lezyon oluşumunu azaltabilir. AAD de lazer epilasyonun bazı hastalarda alevlenme sayısını azaltabileceğini belirtmektedir.

CO₂ lazer ise bazı kronik hastalıklı dokuların eksizyonu veya vaporizasyonu için cerrahi amaçla kullanılabilir.

Lazer bütün HS hastaları için tek başına yeterli tedavi değildir.

Seçilmiş kadın hastalarda kullanılabilir.

Özellikle adet dönemleriyle belirgin alevlenme, hiperandrojenizm veya PCOS gibi durumlarda spironolakton, uygun kombine oral kontraseptifler veya bazı diğer hormonal/metabolik tedaviler değerlendirilebilir.

Metformin de özellikle metabolik bozukluk veya PCOS ile birliktelik bulunan bazı hastalarda kullanılmaktadır.

Bu tedavilerin kanıt düzeyi biyolojik ilaçlardan daha sınırlıdır ve bütün HS hastaları için uygun değildir.

Evet.

Adalimumab, TNF-alfa'yı hedefleyen biyolojik bir ilaçtır ve orta-ağır HS tedavisinde uzun süredir kullanılan önemli seçeneklerden biridir.

PIONEER I ve II faz 3 çalışmalarında 12. haftada klinik yanıt adalimumab grubunda plaseboya göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur.

Adalimumab FDA ve EMA tarafından orta-ağır HS için ruhsatlandırılmış tedaviler arasındadır. Ülkeye göre yaş sınırı, preparat ve geri ödeme koşulları değişebilir.

Evet.

Secukinumab, IL-17A'yı hedefleyen biyolojik bir tedavidir.

SUNSHINE ve SUNRISE faz 3 çalışmalarında orta-ağır HS'de inflamatuvar nodül ve apse sayısını azaltmış ve klinik yanıtın 52 haftaya kadar sürdürülebildiği gösterilmiştir.

Daha uzun süreli uzatma çalışmalarında yanıtın 104 haftaya kadar değerlendirildiği veriler de bulunmaktadır.

Secukinumab orta-ağır HS için FDA ve EMA onaylı tedaviler arasındadır.

Evet.

Bimekizumab, IL-17A ve IL-17F'yi birlikte hedefleyen bir monoklonal antikordur.

BE HEARD I ve BE HEARD II faz 3 çalışmalarında 1.014 orta-ağır HS hastası değerlendirilmiş ve bimekizumabın 16. haftada plaseboya kıyasla daha yüksek klinik yanıt sağladığı, yanıtların 48 haftaya kadar sürdüğü gösterilmiştir.

Bimekizumab yetişkin orta-ağır HS tedavisinde EMA tarafından ve Kasım 2024 itibarıyla FDA tarafından ruhsatlandırılmıştır.

Türkiye'deki güncel endikasyon, bulunabilirlik ve geri ödeme durumu ürün bazında TİTCK ve SGK'nın güncel kayıtlarından ayrıca kontrol edilmelidir.

Hayır.

Biyolojik ilaçlar bağışıklık sisteminin belirli sinyal yollarını hedefler ancak enfeksiyonlara karşı savunmayı etkileyebilirler.

Bu nedenle tedavi öncesinde ve sırasında tüberküloz, hepatitler, aktif enfeksiyonlar ve aşı durumu gibi konular kullanılan biyolojik ilaca göre değerlendirilir.

Örneğin TNF inhibitörleri ve IL-17 inhibitörlerinin güvenlik profilleri tamamen aynı değildir.

Bimekizumab ve diğer IL-17 yolunu hedefleyen tedavilerde kandidiyazis gibi mantar enfeksiyonları da görülebilir. BE HEARD çalışmalarında oral kandidiyazis bildirilen yan etkiler arasında yer almıştır.

Bu nedenle hangi biyolojik tedavinin uygun olduğu kişiye göre belirlenmelidir.

Infliximab TNF-alfa'yı hedefleyen ve bazı orta-ağır veya dirençli HS hastalarında kullanılan intravenöz biyolojik tedavidir.

Ancak ruhsat durumu ülkeye göre değişir ve HS için çoğu yerde off-label kullanım söz konusudur.

Özellikle ruhsatlı biyolojik tedavilere uygun olmayan veya yetersiz yanıt alınan seçilmiş hastalarda uzman merkezlerde değerlendirilebilir.

Birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.

Aktif nodül, apse ve yeni inflamasyonların baskın olduğu hastada sistemik veya biyolojik tedavi önemli olabilir.

Yıllardır var olan fibrotik tünel ve skarlar ise inflamasyon kontrol altına alınsa bile ortadan kalkmayabilir.

Bu nedenle özellikle ileri HS'de biyolojik tedavi + uygun cerrahi kombinasyonu en mantıklı yaklaşım olabilir. Avrupa S2k kılavuzu da medikal ve cerrahi tedavilerin hastalığın farklı bileşenlerini hedeflediğini vurgulamaktadır.

Ağrı HS'nin en önemli semptomlarından biridir ve yalnızca apse oluştuğu günlerde değil, kronik tüneller ve sinir hassasiyeti nedeniyle uzun süre devam edebilir.

Tedavinin temelinde hastalık aktivitesini azaltmak yer alır.

Buna ek olarak uygun analjezikler, lokal tedaviler, sıcak kompres, yara bakımı ve gerektiğinde ağrı tıbbı yaklaşımı kullanılabilir.

Şiddetli kronik ağrının yalnızca antibiyotik reçete edilerek yönetilmesi yeterli değildir.

Akıntılı lezyonlarda cildi tahriş etmeyen ve akıntıyı emebilen pansumanlar kullanılabilir.

Pansuman seçimi lezyonun yeri, akıntı miktarı, çevre derinin durumu ve hastanın günlük yaşamına göre belirlenir.

AAD, yara bakımının HS tedavisinin önemli bir bileşeni olduğunu ve pansuman ihtiyacının kişiden kişiye değiştiğini belirtmektedir.

Açık yaraların sürekli güçlü antiseptik veya tahriş edici maddelerle yakılması iyileşmeyi hızlandırmayabilir.

Hayır.

Nodül ve apselerin sıkılması dokuda travmayı, inflamasyonu ve skarlaşmayı artırabilir.

AAD özellikle HS lezyonlarının sıkılmamasını önermektedir.

Çok ağrılı veya gergin bir lezyon varsa evde delinmesi yerine dermatolojik değerlendirme yapılmalıdır.

HS “kirli cilt hastalığı” değildir.

Bu nedenle cildi sert liflerle, peelinglerle veya antiseptiklerle sürekli ovalamak yararlı değildir.

Nazik temizleme tercih edilmelidir.

Bazı hastalarda benzoil peroksit veya çinko pirition içeren antimikrobiyal yıkama ürünleri kullanılabilir ancak cildi tahriş etmeyecek şekilde seçilmelidir.

Cildin temiz tutulması ile cildi aşırı temizleyip bariyeri bozmak aynı şey değildir.

Ciltte kesi, çekme ve sürtünme oluşturan işlemler bazı kişilerde alevlenmeye katkıda bulunabilir.

Özellikle aktif HS bulunan bölgelerde ağda travmayı artırabilir.

Tıraş yapılacaksa cildin kesilmemesine dikkat edilmelidir.

Uygun hastalarda lazer epilasyon kılları mekanik olarak almak yerine folliküler yoğunluğu azaltarak hastalığın kontrolüne de yardımcı olabilir.

Sürtünme bazı hastalarda lezyonları tetikleyebilir veya ağrıyı artırabilir.

Koltuk altı, kasık ve meme altı gibi bölgelerde uzun süreli basınç ve sürtünmeyi artıran kıyafetlerden kaçınmak yararlı olabilir.

Ancak HS'nin yalnızca kıyafet sürtünmesi nedeniyle oluşmadığı unutulmamalıdır.

Amaç cilt travmasını azaltmaktır.

Kanıtlanmış tek bir “HS diyeti” yoktur.

Kilo fazlası olan hastalarda kilo kaybıyla hastalık aktivitesinin azalabildiğini gösteren çalışmalar vardır.

Süt ürünlerinin veya bira mayasının çıkarılması gibi diyetlerle bazı küçük gözlemsel çalışmalarda iyileşme bildirilmiştir ancak mevcut veriler bu besinlerin bütün hastalarda kesilmesini önerecek güçte değildir.

2023 sistematik derlemesinde egzersiz ve beslenme değişikliklerinin bazı hastalarda yarar gösterebildiği ancak çalışmaların çoğunun gözlemsel olduğu bildirilmiştir.

Bu nedenle gereksiz ve çok kısıtlayıcı eliminasyon diyetleri yerine kişinin metabolik sağlığına uygun, sürdürülebilir beslenme daha mantıklıdır.

Yüksek glisemik beslenme ile metabolik durum ve inflamasyon arasında biyolojik ilişkiler bulunabilir ancak yüksek glisemik gıda tüketiminin doğrudan HS'nin nedeni olduğu gösterilmemiştir.

Bu nedenle belirli yiyecekleri hastalığın tek nedeni olarak göstermek uygun değildir.

Diyabet, insülin direnci veya obezite bulunan kişilerde dengeli düşük işlenmiş gıda ağırlıklı beslenmenin genel metabolik sağlık açısından faydası vardır.

Gebelik sırasında HS'nin seyri kişiden kişiye değişebilir.

Bazı kadınlarda hastalık azalırken bazılarında değişmez veya alevlenebilir. Doğum sonrası dönemde alevlenmeler görülebilir.

Gebelik planlayan veya gebe HS hastalarında antibiyotikler, hormonal tedaviler, retinoidler ve biyolojik ilaçlar gebelik güvenliği açısından tek tek değerlendirilmelidir.

Özellikle retinoid ve bazı hormonal tedaviler gebelikte kullanılamaz.

Tedavi planı dermatoloji ve kadın hastalıkları uzmanlarıyla birlikte yapılmalıdır.

Hastalık aktivitesi uzun süre baskılanabilir ve bazı hastalarda yıllarca çok az belirti görülebilir.

Ancak HS kronik ve tekrarlama potansiyeli bulunan bir hastalıktır.

Özellikle oluşmuş tünel ve yoğun skar dokusu kendiliğinden tamamen gerilemeyebilir.

Erken dönemde etkili tedavi geri dönüşümsüz tünel ve skar oluşmadan hastalığı kontrol altına alma şansını artırır.

Bu nedenle yıllarca “tekrarlayan çıban” olarak takip edilmesi yerine erken dermatolojik tanı önemlidir.

Koltuk altı, kasık, meme altı, kalça veya genital bölgede aynı yerde tekrar tekrar çıkan derin ve ağrılı şişlikler HS açısından değerlendirilmelidir.

Özellikle akıntılı tünel, kalıcı skar, kötü koku, hareketi kısıtlayan ağrı veya birden fazla anatomik bölgenin tutulması daha ileri hastalık göstergesi olabilir.

Ani ateş, hızla yayılan kızarıklık veya genel durum bozukluğu ikincil enfeksiyon açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Uzun süreli HS alanında yeni gelişen sert kitle, iyileşmeyen ülser veya açıklanamayan kanama varsa skuamöz hücreli karsinom olasılığı nedeniyle gecikmeden muayene gerekir.

HS tedavisi artık yalnızca “apse çıkınca antibiyotik ver, gerekirse boşalt” yaklaşımından oluşmamaktadır.

Güncel tedavi hastalığın aktif inflamasyonunu, mevcut tünelleri, skarları, ağrıyı, yara bakımını, eşlik eden metabolik ve psikolojik sorunları birlikte değerlendiren uzun dönemli bir plan gerektirir.

2024 Avrupa S2k kılavuzu aktif inflamatuvar hastalığın IHS4 ile, geri dönüşümsüz yapısal hastalığın ise Hurley evresiyle değerlendirilmesini ve tedavinin buna göre planlanmasını önermektedir. Adalimumab, secukinumab ve bimekizumab orta-ağır HS için güncel biyolojik tedavi seçenekleri arasındadır.

2026 itibarıyla en önemli yaklaşım erken tanı, inflamasyonun zamanında kontrolü ve oluşmuş kalıcı tünellerin gerektiğinde cerrahi olarak tedavi edilmesidir.

Bilimsel Kaynaklar

Hidradenitis Suppurativa: Epidemiology, Diagnosis, Molecular Pathogenesis and Therapy – 2026PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42410203/

European S2k Guidelines for Hidradenitis Suppurativa / Acne Inversa Part 2: Treatment – 2024PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39699926/

S2k Guideline for the Treatment of Hidradenitis Suppurativa / Acne Inversa – Short VersionPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38770982/

Hidradenitis Suppurativa Tanısı İçin Klinik KriterlerPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26617351/

Hidradenitis Suppurativa: Epidemiyoloji, Tanı, Patogenez, Komorbiditeler ve Yaşam KalitesiPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32460374/

HS Patogenezinde Genetik, Hormonlar ve Mikrobiyom – 2024PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39626992/

Yüksek Frekanslı Ultrasonun Hidradenitis Süpürativadaki Rolü – 2026PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42118485/

Adalimumab ile Hidradenitis Süpürativa Tedavisi – PIONEER I ve II Faz 3 ÇalışmalarıPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27518661/

Secukinumab ile Hidradenitis Süpürativa Tedavisi – SUNSHINE ve SUNRISE Faz 3 ÇalışmalarıPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36746171/

Secukinumab Uzun Dönem Sonuçları – 104 HaftaPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39611771/

Bimekizumab ile Hidradenitis Süpürativa Tedavisi – BE HEARD I ve II Faz 3 ÇalışmalarıPubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38795716/

Hidradenitis Süpürativa ve Skuamöz Hücreli Karsinom – Sistematik DerlemePubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37545826/

Hidradenitis Süpürativa Komorbiditeleri – 2025 Güncel DerlemePubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40414610/

HS'de Kilo Kaybı ve Beslenme Müdahaleleri – Sistematik DerlemePubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31502868/

HS'de Egzersiz ve Beslenme Değişiklikleri – Sistematik DerlemePubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36757580/

Hidradenitis Suppurativa Tanı ve Tedavisi – American Academy of Dermatology, Güncelleme 2026AAD: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/hidradenitis-suppurativa-treatment

Hidradenitis Suppurativa Ev Bakımı ve Yaşam Tarzı Önerileri – AAD 2026AAD: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/hidradenitis-suppurativa-self-care